vat Vat.Slav.2
source

1:	pověsti	Title in Pypin's (1857:306) edition: Pověstь o sozdanii i plěnenii Troĭskomъ i o konečnomъ razorenii, eže bystь pri Davidě, carě Ijuděĭskomъ
	o izvěstovannyix veštei.	Case discord in phrase: o expects loc, the adjective is ambiguous (pl.gen/loc), but veštei is clearly pl.gen
	eže o kralexъ	< *ęže ?
	pričę. i ô roždenix i prěbyvanix:	< *pričǫtъ ?
2:	Běše vь prъvoe vremę edinъ kral iže sę zověše imenemъ
	prišedъ kralь.	The name of the first in the line of Trojan kings is slavicized (ptcp. 'having come'), and the hunter-founder myth is commonly found in national chronicles (e.g. in Hungary). Ruseva (2011:103) reconstructs it as Phrixus (BG Friks), using the form Prïidešъ (from sent. 16) as lemma. Names Apridež (cf. sent. 96) and *Pridič (326) are also analyzed by her as stemming from Phrixus. Veselovskij (1888:30) adds Phrygus (> *Frižь) as a possible source.
3:	i běše żělo bogatъ.
4:	i poide vъ někoi dnь. lovъ loviti.
5:	poneže drago mu běše loviti.
6:	i doide na morskyǫ otoky.
7:	i obrěte edinъ wt otokъ lěpъ. i krasenъ velmi, ou koego ōtoka wt
	Edinǫ strany tečaše, velikoe more.	Case discord in phrase: sg.acc adjective not expected after ot
8:	a wt drougyǫ strany tečaše rěka, koa sę imenovaše
	Kašantouša rěka.	Pypin: Skomandra
9:	a wt tretię strany tečaše togo otoka more
	koe sę zověše pelešino more.	Cf. Veselovskij 1888:34
10:	a wt četvrъtyǫ strany togo otoka stoaše lǫgъ. Eže sę zověše
	doudoma lǫgъ.	Pypin: do doma
11:	a wt pętyę strany togo otoka. stoaše žindolъ. na koemъ rastěxǫ cvěti mnogo različnii.
12:	i vidě to prišedъ kralъ. jako dobro estь
13:	i načę żizdati grad.
14:	i sъżizda gradъ do starosti svoeę.
15:	i nareče imę gradou tomou svoimъ imenemъ da mu E imę prižïa gradъ:
16:	po tomъ prïidešъ kral. ostarě
17:	i rodi sna svoego, imenemъ oiluša kralě.
18:	i porǫči Emou żizdati gradъ,
19:	a samъ
	poči wt sъmrъti svoeę.	A nǫ-stem extension elided in aorist after a vowel?
20:	I koi králь
	oiluša sъtvori sylnoe dělo,	Case syncretism: gen/acc form of some names (especially those ending in -š) appears in subject positions
21:	vęšte prizizda wcâ svoego po sъmrъti Egw`.
22:	i što paky sъżizda oiluša kralъ. to imenova svoimъ imenemъ da mou bǫdetъ imę ilìwnъ gradъ.
23:	i po tomъ Oilušъ králъ rwdi sna svoego lamewdona, kralě velikago
24:	i porǫči Emou żizdati grady.
25:	a samъ poči wt sъmrъti svoeę.
26:	i lamedonъ kralъ velikyi, i toí imenova na svoe imę grady svoǫ, lamedonia gradъ.
27:	i po semъ Lamedonъ kralъ velikyi ostarě.
28:	i rodi sna svoego, imenemъ šarikouša kralъ.
29:	i zapověda Emou żizdati grady.
30:	a samъ poči wt sъmrъti svoeę.
31:	Po tomъ šarikouša kralъ sъtvori silno dělo.
32:	vęšte priżizda po sъmrъti ócâ svoego.
33:	i što bě zizdalъ svoimъ imenemъ da mou E imę šarikoušïa grad.
34:	i po tomъ šarikoušïa kralь, rwdi sna, dardanuša kralě,
35:	i rče Emou żiždati gradъ.
36:	a samъ poči wt sъmrъti svoeę.
37:	i dardanouša kralъ sъtvori veliko dělo,
38:	vęšte priżizda po
	sъmrъti	For CS rare use of double possessor chain with an -in- adjective.
	baštině si,	Also the word bašta 'father' is quite an innovation.
39:	i narče na svoe imę dardanïa grad.
40:	i po tomъ dardanuša králъ rodi snâ, troiloušǫ kralě.
41:	i rče êmu sъżizdati grad.
42:	a samъ poči wt sъmrt'i svoeę.
43:	i po tomъ troilouša kralъ, sъtvori veliko dělo
44:	vęšte prizizda wt ocâ svoego,
45:	i nareče trojaʺ gradъ.
46:	troiloušь že kralъ rodi prějamouša kralě.
47:	i prějamušь kralь iměše ženǫ imenemъ jakoupa gžda.
48:	i vъ édinǫ noštь vidě sъnъ jakoupa gžda.	In the Tale, King Amor sees the dream instead, e.g. in Adžar ed.: i vь edinu noštь vidě crь vь sně gde rodi crca ego glavnu ogněnu i zapali grad trojatь
49:	i oužase sę.
50:	i vъsta wt sъna svoego.
51:	i projavi sъnъ mǫžou svoEmu prějamoušou kralju.
52:	i rče Emu
53:	rodixъ glavnę,
54:	i vьzyde na nbo.
55:	i paky
	vьzvrativ sę. pade vь more.	Gender discord in context: glavnja is f.sg jā-stem, so the (originally m.sg) -v ending was possibly generalized - if still productive at all - at the time of the text
56:	i izletěšǫ iz morě iskry
57:	i padošǫ na
	troi	Lative/locative syncretism: acc expected as Troy denotes the destination.
58:	i pogorě troja grad.
59:	i slyšavъ to	In sentences with participial subordinate clauses sharing the subject with the main clause, the subject is usually expressed in the first (usually the subordinate) part, as indicated in the annotation - and also interpunction in the text. Translations follow the more natural syntax of English.
	prějamouša kralь	Again, m.sg.gen/acc ending on a name in a subject position.
	i myslěše što xoštetь seʺ byti.	Following a participal subordinate sentence, the conjunction i is redundant in CS, but still quite common in this text (as well as in the Tale)
60:	i prizva vьsę prroky i vlьxvy, mǫdrъcę i bolěry. i nižnęę ljud. maly i veliky troady grada. da rekǫtъ emou o sъně.
61:	i rekošǫ Emou proroci ego. síe
62:	gdne kralju rodit sę wt ženy tvoeę snъ. za koego xoštet izgorěti troa gradъ
63:	i razoritъ sę.
64:	i ne ostanetь kamenь na kameni.
65:	slyšavъ toʺ prějamouša kralъ i ide vъ polatǫ
66:	i rče ženě svoei,
67:	w jakoupo gžde. egda rodiši sna, ne xrani ego:
68:	nǫ poveli da oubiǫtъ Ego.
69:	i rče Emou jakoupa gžda.
70:	gdne kralju velmi rada êsmъ semou byti.
71:	i po tomъ Egda rodi jakoupa gžda sna svoego.
	i vidě ego lěpa i krasna velmi,	As above in a sentence with slyšav, the redundant i appears also after the subordinate sentence marked by egda.
72:	i sъmili sę mtri
	svoei,	The reflexive possessor does formally not fit to Jakoupa as subject.
73:	i ne može Ego
	pogubitъ.	This could be the OCS supine ending, which is not expected after može - more likely a shortened infinitive, middle stage between the full -ti and stem with zero ending from later texts.
74:	nǫ povi ego vь
	bračini.	If the word is an ā-stem, the -i is actually irregular; likely a reflex of old -y. If it is a soft (jā-) stem, it may reflect the syncretism of lative/locative functions.
75:	i s nimъ mnogo dobytka srebra i zlata.	Unclear, what kind of cattle could be wrapped together with the baby...
76:	i das Ego Edinomou junoši.
77:	i reče Emou nesti i povrěšti Ego daleče wt
	troǫ grada.	~ *Troę
78:	i stvori otrokъ tako.
79:	i obrěte Ego wvčarь starъ, emouže bě žena rodila sna.
80:	i nese ego pastyrъ ženě svoei.
81:	i rče ei.
82:	vьsxrani mi otroka sego.
83:	i bys tako.
84:	i rastěše tako skoro velmi.
85:	i egda sъtvori *z* lět. togda iděxǫ
	otročęti obě na pole sъ wcêmъ svoimъ	Formally, the ending -i is only found in the sg paradigm of ent-stems, but here it is likely taken from that of jo-stem duals.
86:	i igraaxǫ okolo dobytka.
87:	i wbrětenago otroka narče parižь, pastyrevičištь.
88:	parižь svaždaaše dva
	voly.	A dual (*volě) would be expected after dva.
89:	i boděxǫ sę.
90:	i koi prěmagaaše, tomou viaše věnecъ wt cvětïa.
91:	a koi ne prěmagaaše tomou viaše wt slamy.
92:	i polagaaše imъ na rogou.
93:	i egda běše junoša pariž, xoždaaše sъ dobrymi vitezy
94:	i igraaše,
95:	i prěmagaaše ix vь sěkoi igrě´.
96:	i tou probode Edinogo vitża za
	štitъ prěd kralemъ,	Jagić: I tu prebori ednoga viteza, imenem' Štita pred' Priěmušem' kralem'
	apridežemъ.	Cf. Ruseva 2011:75
97:	i v to vrěmę ženěše	Pypin: Velešъ carъ (sic)
	sę felešь kralь gždǫ im	As the bride (Thetis) is mentioned, the reflexive pronoun does not fit into the syntax
	tišomъ.	Reconstructed as Tetišomъ by Ruseva (2011:57) - the rest shows actually a m.sg.inst ending (as in SC).
98:	i prizva kь sebě felešь kralь. gde čjuaše
	dobryǫ vitezy, i junaky. i pariža pastyrevičišta i dobryǫ	~ *dobryę
	gždǫ po	~ *gospoždę
	xorě toi.	Likely an early Greek loanword in BG - here still denoting the original meaning 'land' (as in the Tale).
99:	i uvěděvše to tri vily
	proročicǫ.	~ *proročicę
	koǫ běxǫ nai lěpěšǫę vь morskyixъ otocěxъ. i doidošǫ na ono veselie.	~ *koę
100:	razvě Edinǫ gždǫ ne zva.	A genitive is expected after razvě, but the sentence itself seems detached and somewhat logically lacking
101:	zane běše svadliva,
102:	imenemъ
	dievošь.koridia	< Discordia ?
103:	gde iděše vse svadǫ stroaše.
104:	zato ne xotěxǫ
	ę zvati. da mou ne bǫdetъ svady meždou svatovy i bolěry na veseli íxъ.	~ *jǫ
105:	i wna gžda myšlěaše na srdci svoemь. koǫ bi mogla svadǫ vьnesti tamo za onozi nezvanie.
106:	i iskova zlatǫ ablъkǫ
107:	i napisa na nei knižna pisma.
108:	i onaʺ
	slova glaxǫ	Not slovesa? Similar to CZ/SK handling of this word.
109:	kojaʺ Estь wt vasъ triexъ gždь i prročicъ
	po lěpšaa.	Analytic degree particles appears both with comparative and positive forms of adjectives in the text.
	toi bǫdi prročici sia zlataa č̶a̶š̶a̶ ablъka.	Lit. 'to that prophetess be this golden apple'
110:	i dade
	ę otrokou svoEmou.	~ *jǫ
111:	i reče Emou
112:	idi
113:	i vьvrъżi ę vь
	ovoštnici, feleša kralě.	Lative/locative syncretism: acc expected
114:	i vьzeměxǫ oubrousy wt stola.
115:	i iděxǫ dobrïi vitezie
116:	igraaxǫ na
	farižoxъ.	Miklosich: farižь 'equus' An Arabic word likely loaned through Greek. It seems to interact with the name of Paris.
117:	a dobrȳǫ gždǫ gręděxǫ vь
	ovoštnikь, pelefa kralě.	Possibly a lat/loc syncretism too, as gręsti can have both meanings
118:	i gręděxǫ naprěždь tri vily i prročcę.
119:	i obrětošǫ onǫ zlatǫę ablъkǫ.
120:	i pročьtošǫ na nei ona slovesa, iže glaxǫ
121:	koa Estь
	nai lěpa wt vasъ	The superlative particle is also an innovation.
	trix sestrěnicъ toi bǫdi sia zlataa ablъka.	Formally a corruption, trex or triex expected.
122:	i raskarašǫ sę wnoę radi ablъky.
123:	i pozvaxǫ sę vъ troǫ prědъ
	teboxa boga. i prědъ ipitera prroka.	According to Ruseva (2011:112) the name denotes Apollo, i.e. his epithet Phoebus 'bright' (BG Feb).
124:	i stašǫ prěd nima.
125:	i vьprosišǫ
	ixъ	A dual form would be expected as in previous sentence
126:	i rekošǫ,
127:	kóa estь wt nas nai lěpa. toi daite siǫ ablъkǫ.
128:	i reče imъ teboxъ bogъ. i ipiterъ prrokъ.
129:	gždę. ne možemь vamъ w semъ sǫditъ.	Jagić: A Jup'těr' bogь ne xote im' suditi, reče . ě ne štu suditi vam', za-č' mi e Junoš' žena, a Paleš' nevěsta, a Věnuš' sestra .
130:	nǫ poiděte tamo na opętь. prěd pariža pastyrevičišta
131:	tamo sę e obrělo
132:	i tamo da sę i rasǫditъ.
133:	i vъzvratišǫ sę wt troę.
134:	i doidošǫ prědъ pariža, pastyrevičišta.
135:	i rekošǫ Emou
136:	gdne obrětoxmy siǫ zlatǫę ablъkǫ. vъ wvoštnici peleša kralě.
137:	i pročьtoxmy na nei knižniix slovesъ.
138:	i
	siko skazouEtъ,	Proximal counterpart of tako ?
139:	koa Estь wt vas lěpšaa, toi bǫdi sia zlataa ablъka.
140:	da pověždъ nam kojaʺ éstь wt nas nai lěpšaa.	The optative da seems redundant next to an imperative form of the verb
141:	toi prročci daždь siǫ ablъkǫ zlatǫę.
142:	i rče imъ parižь pastyrevičištь.
143:	poiděte gždę
144:	i sъvlěcěte sę.
145:	zane běše na nix biserie i zlato i dragoe kamenie i svilna rouxa.
146:	i poidošǫ vь ovoštnikъ peleša kralě
147:	i sъvlěkše sę pridošǫ v rizax prěd nego.	The edition in Pypin (1857:308) does not mentioned details like putting off clothes (nor putting on other shirts) in this part at all
148:	i načętь junaa govoriti parižou
149:	prisǫdi mně siǫ zlatǫę ablъkǫ.
150:	i pověždь mene nai
	lěpšǫ,	An inst or simply nom expected in such predicative constructions
151:	i oblastna Esmъ bogatьstvomъ.	A 'because'-like conjunction would possibly pass into the context better - a bo appears in a similar speech of Venus below (sent. 162)
152:	da ne bǫdet člkъ po bogatь wt tebe.
153:	i paky vtora velěše gžda Eiže imę palešь.
154:	rče parižou
155:	prisǫdi mně siǫ zlatǫę ablъkǫ,
156:	i pověždь mene po lěpšǫę.
157:	i oblastna Esmъ vitžьstvomь
158:	da ne bǫdet xrabrěiša viteża wt tebe.
159:	i paky tretïa rče Eiže imę venouša gžda. parižou pastyrevičju.
160:	prrisǫdi siǫ zlatǫę ablъkǫ.
161:	i pověždь mene nai lěpšǫę,
162:	oblastna bo Esmь ljuboviǫ
163:	da ti damъ dobrǫę ljubovъ. da tę ljubovię imętь dobryǫ gžę.
164:	i da ti damъ dabrǫę gždǫ Elenǫ crcǫ grъčskǫę menelaouša crě ženǫ. koa E nai lěpěiša vь vsěx grъcěxъ. kakoto ǫ si i prъvoe čjulъ,
165:	i da ti damъ novo imę
166:	da ti bǫdetъ imę aleѯandrъ farižь.
167:	i da ti pověmъ ócâ i matere.
168:	wtcъ ti estь prěamoušь kralь,
169:	i mti jakoupa gžda,
	troa grada.	Case discord in phrase: 'Troy' left in an unmarked case (gen expected, as in grada).
170:	a n ěsi tyʺ
	onogozi starca snъ.	The -zi extension seems to be well productive already.
171:	i slyšavъ to farižь pastyrevičištь. i prisǫdi venuši gždi zlatǫę ablъkǫ.
172:	i vьzvesili sę velmi vьsěmъ srdcemь svoimъ.
173:	i kako čju i	The syntax is not fully logical, possibly misplaced. Cf. Pypin: i slyšavъ otъ neja sija, vozveseli+sja zělo
	ispravi wt	Miklosich: ispraviti 'plēroun, implere' (in this text at least)
	Venoušǫ gždǫ kralevъ snъ.	~ *Venušę
174:	i poide
175:	i
	vьzę proštenïe wt starca wcâ svoego koito mou sę wtcъ bě nareklь.	The verb ęti had originally a root aorist, appearing along s- (3sg.aor vъzęsъ) and regular (3sg.aor vъzętъ) forms already in OCS. The form without any consonant is new, common today (BG vze).
176:	i poide vъ troǫ graddъ.	The following episode about Oenone and Paris is not mentioned in Pypin's (1857:308) edition
177:	i približi sę pod troǫ na rěkǫ. naricaemǫę kašantouša
178:	i tou wbrěte
	veneoušь gždǫ na nei.	Here, the Venus is confused with nymph Oenone (below appears Oinešь), Paris' first love. Veselovskij (1888:54) finds a parallel in Old Norse Trojumanna saga, where ʺVenusʺ (Freyja) is both the goddess judged as the most beautiful by Paris and his lover.
179:	i prišedь rče kь nei,
180:	gžde veneušь, ljubi mę da tę ljubę.
181:	i wtvěšta Emou oinešь.
182:	w Aleѯandre farižju nině mę ljubišь.
183:	nǫ prïidetь vrěmę
184:	i ostaviši mę.
185:	i rče ei Aleѯandrъ
186:	w gžde oineuše ne xoštǫ azъ tebe wstaviti,
187:	egy li tę wstavę, togy siazi rěka vašantuša vьspętъ da potečetъ.	The form egy (li) seems to be specific for the text.
188:	i postavi s neę
	prьvoe ljubve.	Gender/case discord in phrase
189:	i vьzę wt neǫ věnecъ
190:	i poide vь tróǫ,
191:	i izydošǫ protivǫ Emou troistii vitezi. i troiskyǫ gždǫ. i samъ prějamouša kralь i jakoupa gžda troiskaa
192:	i priǫsta go
193:	i vьvedosta vь polatǫ
194:	i veselěxǫ sę vьsěmь srdcemь w nemь.
195:	prizva že prějamoušь kralъ vsę prroky i vračevy i vlastelę i nižnęę ljudi troiskyǫ
196:	i reče.
197:	kto mi xoštetъ pomagati vь troiskomь dělě, azъ damъ emou tri doly zlata.
198:	i slyšasta toʺ dva diavola zemnaa
199:	i pridosta prěd kralě
200:	i rekosta Emou
201:	my xoštevě stvoriti troǫ. da nama dasi
202:	i naju znai.
203:	i načęsta żizdati troǫ.
204:	i teboušь bě gǫslъnikъ
205:	i gǫděše vъ gǫsli
206:	i żizdaše sę troa kǫdou oni rečaxǫ.
207:	a Neptenaboušь imenemъ iděše vь more
208:	í nosěše iz morě varъ, i kamenie prigonę i vodǫ.
209:	i żizdaaxǫ troǫ. kǫdou wni rečaxǫ.
210:	i egy sъvrъšïsta vьse dělo troiskoe. i pridosta prěd' prěamouša kralě.
211:	i rekosta Emou.
212:	daždь nama naju wtvětъ Eže
	na si reklъ.	< nama ?
213:	i slyšavъ toʺ kral. i pokaza imъ triʺ šǫpy rǫkoǫ.
214:	i rče ímъ
215:	dá
	vy siǫ doly nasypę do kraa	An acc form marking recipient?
216:	siǫ bo vy wběštaxъ.
217:	i viděsta wna jako ixъ prěvari.
218:	i razgněvasta sę,
219:	i rekosta Emu.
220:	my esvě stvorila troǫ grad.
221:	my xoštevě i oumysliti kako go i rasypati.
222:	i poidosta
	wněmzi prročicamъ. koǫ sę razъgněvaxǫ za wnǫzi ablъkǫ.	The -zi extension seems to be well productive already.
223:	i načęšǫ. proricati o zlěmъ dělě troǫ grada. kako bi Troa ne
	stoalъ do vrěmene nǫ da sę bï razorilъ, vь prějamoševo vrěmę.	Gender syncretism in sentence: a f.sg ending expected for Troa
224:	i po six iděše kaštranda gžda na rekǫ.
	šimoiševi,	Case discord in apposition: the name does not seem to be an accusative form
225:	i tou približi sę kъ nei ipiterь prrokъ,
226:	i rče Ei.
227:	kaštrandro gžde pridi kъ mně, da ti pověmъ vьsę tainy troiskyǫ. što xoštet byti.	In Pypin's version, Jupiter himself tells the prophecy
228:	nǫ sę ne poxvali troiskamъ gždamь. kako si besědovala sъ ipiteromь prrkomь.
229:	ašte li sę poxvališь, da xoštǫ tę
	sъtvoritъ da tę ne věrouǫtь.	This formally resembles the OCS supine ending, but it is not expected after xoštǫ - more likely a shortened infinitive, middle stage between the full -ti and stem with zero ending from later texts.
230:	i onaʺ prïide troiskyʺmъ gždamъ.
231:	i načę prročьstvovati i glati.
232:	xoštetъ poiti moi bratъ aleѯandrъ farižь vъ grъky na sloužbǫ. kъ menelaoušou crju.
233:	i xoštetь wt onǫdou dovesti Elenǫ crcǫ grъčьskǫę gždǫ menelaouša crě ženǫ. koa e nai lěpa vь vsěx grъcěx.
234:	i xoštet Eę radi pogorěti troa gradъ.
235:	i wna seʺ govorěše
236:	a oni ei ne věrouaxǫ.
237:	i prosěše sę aleѯandrъ parižь ou wcâ svoego prějamouša kralě, na vьsěkъ dnь glšti,
238:	pousti mene vь grъky, na sloužbǫ kъ menelaoušou crju.
239:	i paky xoštǫ wt onǫdou skoro prïiti.
240:	a prěamoušь kral ne xotěše Ego poustiti.
241:	i ne može Ego udrъžati.
242:	nǫ pousti Ego vь grъky na dvorbǫ sloužiti menelaoušou crju.
243:	i napravi Aleѯandrъ fariž. korabь svoi,
244:	i vьzemъ
	mnogočestnaa rouxa. i zlata. i beseriE i ína mnoga različna darovanïa. i vьnide samь vь korablь sъ otroky svoimi,	Or mnogočęstьnъ 'polymerēs, multas partes habens' (i.e. 'of many fabrics') ?
245:	i wtrinǫ sę vь more
246:	i otide vь grъky
247:	i
	prista pod dvorъ menelaouševъ.	The verb pristana 'land' shows both lative (like here, with acc) and locative (with loc) forms for the denoted destination in the text.
248:	i ouvěděvъ toʺ menelae crь. i izyde protivǫ emu daleče.
249:	i cělova ego.
250:	i rče Emou aleѯandrъ fariž.
251:	w gdne crju. da uvěs crstvo ti. azь ne prïidox sloužiti tebě zlata radi ili srebra. ni na inomъ dobytcě. nǫ da vidę koa jes čьstь na tvoemъ dvorě, ili koa dovolna čьsti dvora crstva tiʺ.	Pypin: priidoxъ azъ, carju, služiti tebě ne na zlatě i srebrě, no da razuměeši, kaja budetъ čestь sego radi na tvoemъ dvorě
252:	i slyšavъ toʺ menelae crь. i obveseli sę srdcémь.
253:	i poǫtъ ego vьvede vь polatǫ crskǫę kъ Eleně crci.
254:	i sědše na êdinoi trapezě, i piaxǫ črъvlena vina
	triglěna izь	Unclear, the adjective is not attested elsewhere. Gr. triglēnos 'thrice-eyed' appears as an epithet of various things, but not wine. Veselovskij (1888:71) speculates about a Latin source: in triclino 'in the dining room'.
	êdinǫ čašǫ menelaoušь crь i áleѯandrъ farižь. i elena crca.	~ *iz edinę čašę? Sg.acc is unexpected after iz, and -ę would be a corruption (truncated long form -yę?).
255:	i po tomь Egda priemaxǫ oubrousъ i omyvalnicǫ wt stola. togda napisovaaše aleѯandrъ farižь
	črъveněm vinomь na bělomъ oubrousě.	The ending is either a sg.loc long form (in discord with the noun), or a generalized pronominal stem ending
256:	i tako govorěše
257:	Eleno crce ljubi mę da tę ljubę.
258:	i elina crěca ouměaše knigǫ.	Veselovskij (1888:14) describes the situation as a common image in Western medieval societies - at court, more women were literate than men.
259:	a menelae ne poznavaaše ni slova.
260:	i pousti menelae crь. bratou svoemou agamenou crju.
261:	i rče Emu
262:	ouvěždь brate moi kako mi jes bъ posobilъ.
263:	i xotętъ moa droužina mně sloužiti.
264:	i bǫdi o semь veselъ.
265:	i slyšavь seʺ agamenъ crь, i ozlobi sę srdcemь.
266:	i rče.
267:	azъ o semъ veselъ Esmъ, jako ésvě samodrъžca.
268:	a o sèmъ n ěsmъ veselь. Eže naju droužina sloužiti namь.	Pypin: a o semъ n+ěsmь veselъ, jako naša bratьja priidoša služiti namъ, no ja zělo ozlobix+sja
269:	da bljudi sę togo. da ne priidet čjuždee dobro i vьzmetь našǫ čьstь
270:	i bǫdet tomou velika čstь.
271:	a nama velika sramota.
272:	i pousti bratou svoemou.
273:	slyšavъ seʺ menelae crь. i ozlobi sę srdcemъ.
274:	i rče.
275:	kako n ěs draga moa čьstь bratou moemou.
276:	i na vsěkь dnь pisaaše aleѯandrъ črъveněmь vinomъ na bělom oubrousě.	The part concerning Alexander's wooing is not in Pypin's edition.
277:	a Elena crca mlьčaše.
278:	i vь Edinь dnъ prizva Elena crca aleѯándra vъ polatǫ
279:	i rče Emou, tixymi besědami,
280:	w aleѯandre farižou. óstavi drъzostь svoǫ wt mene.
281:	ašte bo ouvěstь gnь moi menelae crъ. toʺ xoštet tę oumoriti zlě.
282:	i rče Ei aleѯandrъ.
283:	w gžde moa Eléno. da věsi o moei sloužbě n ěs ínъ obrokъ nǫ mi êsi tỳ obrokъ.
284:	Azъ n ěsmь prišelъ da sloužǫ
	na zlatě ili bisrě.	Use of na+loc instead of dat?
285:	zane troiskaa polata edina vęšte ímatь zlata í srebra, neželi grъčьskaa drъžava.
286:	i Egy bi viděla troiskyę vitezy ne bi rekla vitezi sǫtъ, nǫ gdni i vlastele.
287:	da gžde moa Eleno. gotovъ Esmъ priǫti mǫky. neželi dlъgo mǫčimъ bǫdǫ po tvoei lěpotě.
288:	i rče Emu Elena crca.
289:	w aleѯandre, ne ostavlěmъ tebe vь krivině,
290:	nǫ jes pdobno rešti takovomou vitezou. koi viditъ selikǫ lěpotǫ. i ljubitъ.
291:	vъ dnъ tъi pride glas menElaoušou crju. jako wtvrъže sę
	rousagъ	Miklosich: rousagъ 'regio' < hung. ország
	kaakiiskyi.	Ruseva: kaakiiskyi 'axejska' Possibly a mistake - in the next sentence, Menelaus goes against Pelasgians, and he ʺreturns to Achaeaʺ (vъzvrati sę vъ kaakiiskyǫ drъžavy) after learning about Paris and Helen. Pypin has kajakimskii and poide na nixъ in the next sentence. Some variants (cf. Veselonskij 1888:72) have palagiiskyǫ. Jagić has pažiski grad' i ursag' iklanski and poiti na bagaržiju in the next sentence.
292:	i rče menelae
	crě. po grъcěx silnǫ voiskǫ sъbrati. i poiti na	Here, a m.sg.gen/acc form used for a sentence subject, which is not a name. Nor is it clear, what case should Menelae be.
	palagïiskyǫ rousagy.	According to Veselovskij (1888:73) the target was a land called Pagažia, which could be equal to ʺPelagoniaʺ, ʺPelasgiaʺ, or, as land of Polymestor, *Pragažia, i.e. ʺThraceʺ (Gallipoli) - also called traciiski otok in Jagic's ed.
293:	i uvědě toʺ aleѯandrъ farižь,
294:	i stvori sę bolenъ.
295:	i leže vъ crskoi polatě.
296:	i taʺ polata běše opęta rouxomъ svilnym i zlatom i bisrom.
297:	i rče Emu menelae poiti sъ nim na voiskǫ.
298:	i reče Emou aleѯandrъ.
299:	w gne crju. ne moštenь Esmъ do żěla.
300:	da ašte stanǫ radъ Esmъ poslědovati crstvou ti.
301:	i po sixь otide menelae crь na voiskǫ.
302:	i vь někyi dnь, povede Elena crca dvcę
	xoro igrati, i sъ grъčьskymi gždami po gradou.	An early attestation of the word.
303:	viděvъ toʺ aleѯandrъ farižъ. i rče svoimъ otrokamъ:
304:	privezěte mi brъzǫę
	katrъgǫ.	Miklosich: katrъga 'katergon, navis'
305:	i da
	vidę znamenie moe Egy privezete.	~ *vidǫ < *vidjǫ < OCS viždǫ ?
306:	i primьkošǫ
	egovi junaci brъzyi korabъ Egovъ.	An early example of an -ov- adjective built from a 3sg personal pronoun.
307:	i dvignǫšǫ zlatyi
	xilemъ Ego na kopi.	Miklosich: xilemъ 'galea'
308:	i viděvъ aleѯandrъ, i vъzętъ Elenǫ crcǫ pod pazuxǫ svoǫ.
309:	i
	vlězь s neę vь brъzy korabь svoi sъ otroky svoimi	In OCS, both vъlězъ (e.g. Cod.Zogr. Mt 15:39) and vъlěze (Cod.Assem. ibid.) are found as 3sg.aor forms.
310:	i wtrinǫ sę na more.
311:	i doplou pod troǫ gradъ.
312:	i prista na šimoševě brězě.
313:	i ouvěděvše troistïi vitezi i troiskyę gždę. i ne xotěxǫ izyti protivǫ Emou niʺ Edinъ vitezъ. ni Edinъ wt otrokъ.
314:	zane věděxǫ. kolika sę
	šte krъvъ proliati pod	Stem of *xoštetъ is shortened here as in modern varieties.
	troǫ za êlenǫ crcǫ.	Lative/locative syncretism: inst expected
315:	i izyde protivǫ Emou wcъ E^go prějamoušь kralъ i mti êgova jakoupa gžda.
316:	i ǫtъ prěamoušь aleѯandra za rǫkǫ A jakoupa gžda Elénǫ crcǫ. i vьvedošǫ ę vъ polatǫ svoǫ.
317:	i slyšavъ menalaoušь crь. jako vьzę aleѯandrъ farižь Elenǫ crcǫ. i wtrínǫ sę vь more.	Pypin: Slyšavъ že Menelae carь o Eleně, vozvrati+sja otъ vojny
	i otide pod troǫ. i ozlobi sę srdcemъ velmi.	Not in Pypin's ed.
318:	i vьzvrati sę vъ kaakïiskyǫ drъžavy.
319:	i uvěděvъ siaʺ brat Ego Agameno crь. i sъbrav sę skoro pride kъ menelaoušou crju.
320:	i žalovasta velmi glšte,
321:	kolika sramota
	dvignǫ sę nama.	Here a nǫ-stem preserves its extension in the aorist (OCS dviže).
322:	i
	sъbravša silnǫ vóiskǫ poiti podъ troǫ.	The participle is used as a main verb, as the next sentence (unless something was missing) has another subject.
323:	i pride naprěd ajakšь
	šolomoničevъ sȳnъ sъ *l* katrъgy na pomoštь meneoušou crju, bezъ zapovědi.	The name resembles the biblicization of names, typical for the Tale of Alexander the Elder.
324:	i po tomь prïide, palamidešь.
	pridičevъ snъ. sъ *l* korabli bez zapovědi.	Ruseva: Pridičevъ 'Friksov'
325:	i po six běše Edin člkъ mǫdrъ, ourekšešь imenemъ lartěševičь snъ.	Pypin: i po semъ někii čelověkъ, Urekšišь imenemъ, Lenteševъ synъ, sotvori+sja bui, da ne+pričastit+sja Troiskoi krovi, nača pesokъ orati, a solь sěati
326:	i ouvědě toʺ
327:	i stvori sę běsenъ.
328:	i načę pěsьkъ orati, a solь sěati. da sę toliko ne pričęstitь troiskoi krъvi.
329:	i běše drougyi člkъ mǫdrъ. imenemъ palamedežno, prïidičevъ snъ. iže pristǫpivъ rče crema	Palamades is not mentioned in Pypin's version as the one, who created the scheme
330:	vь ístinǫ E ourekšišь mǫdrъ člkъ.
331:	i wtmětaet sę
	takovǫ xytrostię da sę ne pričęstitь troiskoi krъvi.	Case discord in phrase: adjective in sg.acc, noun in sg.inst, which is expected in the context.
332:	da pousti da vrъgǫtь sna Ego prěd oralom.
333:	da ašte bǫdetъ běsenъ, to
	prěorat si štetъ sna.	Besides the shortened/ʺsupineʺ ending of the main verb, as well as the short stem of auxiliary, the word order is similar to the ʺfuture indefiniteʺ constructions (e.g. da+štemь 'we would give' in Tixon.d.) of later sources.
334:	ašte li n ěs běsenъ, toʺ sъstavitъ † si štetь volovy ne wrati,
335:	i poustista oba crě. ajakša solomoniča.
336:	i ouxyti mou sna,
337:	i povrъže go prědъ
	ralomъ.	Lative/locative syncretism: acc expected
338:	i ourekšišъ sъstavi volovy ne wrati.
339:	i povede go iaijakšišь prěd oba crě.
340:	i rče ourekšišь kь cremъ,
341:	volil bix ticat sъ běsnymь psomъ po světou za *g* lěta neželi viděti troiskyǫ krъve kolika štetь byti za Elenǫ crcǫ.
342:	běše že i acileešь xrabryi pače vьsěx grъkь. fereleševъ snъ.	Pypin's edition does not mention here Achilles' hiding, recounting the composition of army instead: Bjaxu že i inyi mnozi priidoša ko caremъ na pomoštь oto mnogъ ostrovъ, i otъ suša, i otъ voskrai suštixъ morja, otъ Aѳinъ, i tozemcy, i otъ Ѳetalьja i oto Arxija i otъ vseja Ellady i otъ inyxъ mnogixъ. Bjaše Menesiѳesъ otъ Aѳinъ Nestorъ otъ (piladiseves/salamina eja), Idomenevesъ otъ Krita, Tlipelemъ že otъ Roda, vsi rodъ imušte otъ blagorodnyxъ i otъ carskixъ krovei, muži xrabrii; evѳijaninъ že Axillei sijaše pače vsěxъ čelověkъ, ratemъ pobědnikъ, silen i krěpkorukъ, egožь i iroja naricaxu: sego postaviša cari rati načalnika.
343:	i wděa sę vь žen'skoe ruxo,
344:	i poide sъ gždami po graděxъ, Eda sę tako outaitъ. da sę ne pričęstitъ troiskoi krъvi.
345:	zane věděše kolika sę štet krъvь proliati za Elenǫ crcǫ.
346:	po semъ isčьtosta oba crě voiskǫ korablei tysǫšta i *ro*
347:	i wtrinǫšǫ sę vь more.
348:	i poidošǫ pod troǫ.
349:	i pristašǫ vъ Edinomъ wt otokъ
	krasenъ żělo, imenemъ	Case and/or number discord in phrase: context would require pl.gen, and the form otokъ is indeed ambiguous (sg.nom/pl.gen) - adjective krasenъ not.
	abakoumъ.	In the tradition of Epic Cycle, Aulis is the gathering point of Greek fleet before crossing the sea to Troy. The name of the island is possibly biblicized (Prophet Avakum/Habakkuk?). Jagić's version has Avlida Em'broikъ (based on Euboica acording to Veselovskij 1888:70). In Pypin's edition, the killing of the sacred hind also takes place next to Troy without mentioning the island, where they are attacked by Hector.
350:	i vь tomъ otocě běše Edina lěpa košouta, víly. i prročcę
	ímenemъ félešǫ gždǫ koa obladaše morskymi vlъnami í větrom.	Pypin: Veleša
351:	i ubišǫ onǫ košoutǫ vitezi agamena crě.
352:	poneže ne znaaxǫ.
353:	i ouvědě toʺ feleša gžda.
354:	i razgněva sę velmi
355:	i pousti velikyǫ vlъny na more. da pogoubitь vsę korablę grъckyǫ do konca.
356:	i pristašǫ vъ tomь otocě.	Likely mistakenly repeated.
357:	i ozlobi sę menelae crь velmi.
358:	i prizva popa kalkaša.
359:	i vьprosi Ego glę,
360:	počto bys seʺ
361:	i xoštemъ pogynǫti vъ otocě semь.
362:	i rče Emou popъ kalkašъ,
363:	oubile	The ending -le in pl l-participles is common in Macedonia, but also in other Western dialects.
	sę vitezi obrětše košoutǫ víly proročicǫ felešǫ gždǫ.	< sǫtь ?
364:	î progněvala sę e na nix
365:	i poustila e vlъny na more da pogoubitь vьsę grъčьskyǫ korablę.
366:	a tiezi viteZi sǫtъ agamena crě iže pogoubišǫ košoutǫ felešǫ gždǫ.
367:	i tako velitъ
368:	Do kolě mi ne bǫdet dьšti agamena crě
	cvětany gždǫ prělěpyǫ ne xoštǫ ixъ poustiti.	Unclear, how this name (Sl. 'flowery') can be traced to ʺIphigeniaʺ (Gr. 'strong-born'). Jagić's version has Cvenuažiju.
369:	i slyša toʺ menelae crь.
370:	i skaza bratu svoemou agamenou crju.
371:	i ouvěděvь agamenъ. ozlobi sę velmi.
372:	i ne směaše ni edinъ prïstǫpiti vitezъ k nemou.
373:	zane běʺ gněven.
374:	i pristǫpi k nemou Edinъ člkъ nai mъdrъ vь vsěx grcěx. imenemь urekšь.
375:	i rče.
376:	o crju gne, ostavi gněvъ svoi
377:	i pousti
	za svoǫ dъštere cvětany gždǫ.	Case discord in phrase: after za, an acc would be more suitable (as in svoǫ and gždǫ). Given the mixing with radi, appearance of sg.gen forms (dъštere cvětany) is also plausible, even if irregular.
378:	i podai ǫ za wny košouty.
379:	poneže si pošelъ sъ bratomь svoimъ. da naidešь čstь. a sramotǫ da ostavišь.	Jagić's edition gives a bit more sense: Amananone ostavi svoi gnev' i sr'du, ali x'šteš' da umrěš' ti i tvoi brat', kotorěmu si oběštal' čast' obrěsti a sramotu ostaviti.
380:	i koi sę	Again, the sense seem to be more clear in Jagić's edition: Ako ne privedeš' simo x'štere tvoe i ne ubiemo e za košutu, tadai si učinil' sebě smr't' i bratu tvoemu i mnogo gr'čkěm' urom' i mnozěm' gr'čkěm' gospam' v'dovstvo
	sę dvignǫle grъckyǫ voevody, i sarakinstïi	< sǫtь ? As 3pl.prs of 'be' and refl.pronoun are homographic, the distinction follows the word order in the next sentence.
	ourove. i kaakïistïi. i palagïistïi, i	< HU?
	ragouilъstïi vitezi. da	Not fully clear. Jagić (1868:68) has once po gospodě argulěnskoi. Veselovskij (1888:70) compares it with biblical Rages (Gr. Ragoi, Tob 1:14) in Media.
	sie sebě sǫtъ naišle sъmrъtь. a tebě sramotǫ.	Gender discord: formally neuter unexpected for vitezi
381:	i naišlo sę E mnogo gždь vь vdovičьstvo. ašte toliko ne poustišь za svoǫ dьšterъ.
382:	i slyšavъ toʺ agamenъ crь. i wstavi gněvъ i srъdbǫ svoǫ.
383:	i pousti za svoǫ dъšterь
	cvětany gьdǫ.	As above, the sg.gen form is possibly influenced by the development of prepositions za and radi.
384:	i wtpoustista oba crě ourekšiša lartěševa sna.
385:	i napravi oureekšišь svoi brъzyi korabь koi probivaše silnyǫ morskyǫ vlъny
386:	i doplouvъ. prista podъ dvorъ agamena crě.
387:	i doide k lętomeštrici crci.
388:	i rče Ei.
389:	napravi svoǫ dъšterь,
390:	i dai ǫ povesti pod troǫ.
391:	i rče crca.
392:	kako seʺ možetъ byti, Eže povesti dьšterь moǫ tamo.
393:	i rče ei
394:	w gžde crce. da ouvěsi jako umirišǫ s(ę).
395:	i sъEdinišǫ s(ę) troane sъ grъky.
396:	i povratišǫ Elenǫ crcǫ bez rъvani.
397:	i xoštemъ dati cvětanǫ gždǫ našǫ za
	Eleouša; prějamouševa sna vь troǫ.	Ruseva: Elinoušъ 'Xelen'
398:	i
	slyšavъ toʺ crca. i obveseli sę srdcemъ velmi.	Gender syncretism: m.sg form of the participle not congruent with the f.sg subject (crca).
399:	i napravi svoǫ
	dьštere.	Case discord in phrase: a sg.acc form (like svoǫ) expected
400:	i das ę ourekšju povesti pod troǫ.
401:	i v nьže dnь povede ę vь tъi dnь prěstašǫ vlьnenia morju. †
402:	i vь
	tyǫ noštь priide Peleša gžda. kъ agamenou crju	Case discord in phrase: a f.sg.acc form expected in this context
403:	i rče emou.
404:	ostavi mi bez boazni svoǫ dьšterь vь sem otocě.
405:	azъ bo mlstiva Ei xoštǫ byti i xraniti dovolně.
406:	i Egda bys zautra opoišǫ ę
	vino	Case syncretism: sg.inst > sg.nom
407:	i ouspišǫ ę
408:	i ostavišǫ ę spęštǫ.
409:	i wtrinǫšǫ s(ę) gr'čstïi korable pod troǫ na ratъ.	Jagić: i on'dě ostaviše korable a sami se sunuše pod Troju na rvanju
410:	i naprěd iděše iaiakša snъ šolomoničevь. i ourekšeša larteševa sna.
411:	i izyde protivǫ imъ prěmogyi vitezъ Ektorъ kralь.	Jagić: I izidě iz Troe Troiluš' Priěmuševišt' a iz grčke voiske Těržižev vitěz' i udrista se sulicama
	i s nimъ Troistïi vitezi, ancidešъ i etenorъ i Enošь.	Translation of names (including interpretation of Enoš) is based on Veselovskij (1888:76 f.), who followed by Ruseva too.
412:	i strělěaše Ektorъ kralь strěloǫ
	gabilotoǫ.	Miklosich: gabilota 'iaculum' < it. giavelotto Ruseva (2011:81) describes it as a device for throwing Greek fire (cf. živogo ogně iektorova below; also cf. Pypin's version: i nača strěljati Ektorъ strěloju so ognemъ). The weapon is also used by Polypoetes. In Jagić's version, he uses strělu Gabělovu to destroy towers of Troy ('s walls ?), three by each throw, while the missile returns to his hands afterwards.
413:	i vь Edino pouštenïe potaplěaše tri korablę grъckyę.
414:	i štitěše iajakšь šolomoničevь snъ. svoimъ štitomъ zorěnymъ.
415:	i zaštiti *zı* korabei
	grъč'skyx wt živogo wgně iektorova.	The final x (superscribed) seems to have been added afterwards.
416:	i po tomъ izydošǫ grьčьstïi vitezi na ratъ.
417:	i izyde protivǫ í Elěnoušь prějamušvь snъ. bratь aleѯandrъvъ.
418:	i načę sę biti podь troǫ.
419:	i ourva Elěnušь tivourcera.
	diceva sna.	According to Veselovskij (1888:77), the name of Teucer's father possibly reflects Tydeus, father of Diomedes (appearing only in Jagić's ed., killed by Hector). In the original. Teucer is a brother of Ajax and son of Telamon in the Epic Cycle.
420:	i ležaše tivoucerъ podъ svoimъ
	farižemъ koi sę zověše	Vasmer IV 187 - farь, CS faryžъ 'porodistyj konь, skakun' < mgr. farēs < ar. fāris 'horse'
	rogafarižь.	Ruseva: Rogafarižь 'Rogaparis'
421:	i ležaše vь troiskomъ prasě problěděvъ wt sъmrъtnago straxa.
422:	i bliz nego bě ourekšišь,
423:	i ne smě Egw, otęti.
424:	nǫ go izę ajakšь, šolomoničevь snъ.
425:	i po tomъ iZydošǫ grъčьstïi vitezi. i voevody pod
	troi.	Lative/locative syncretism: acc expected as Troy denotes the destination.
426:	i postavišǫ črъveny zastavy i bělyǫ
	ténty.	Miklosich: tenъta 'tentorium'
427:	i stašǫ pod troǫ.
428:	i pode menelae crъ i ourékšь na věrě prějamouša kralě.
429:	i načęsta govoriti prějamoušou kralju, vratiti na opętь Elenǫ crcǫ, bez rъvani. da ne
	za neęʺ radi prolěEt sę velika krъvъ. i mnoźī vitezi pogybnǫtъ.	Seems to reflect the syncretism in meaning of za and radi appositions ('for'), which merged today (BG zaradi).
430:	i xwtěše kralь vratiti ę,
431:	i ouvědě toʺ aleѯandrъ farižъ.
432:	i doide.
433:	i xotěše pogoubiti menelaouša crě i ourekšiša† ašte ne bi ix prějamušь zastǫpilъ.
434:	i ouvědě toʺ aoineša gžda.	Oenone's quarrel with Alexander and Helen is not mentioned in Pypin's and Jagić's versions.
435:	i doide
	na farifa aleѯandra.	Possibly broadening of function of na+acc construction - something like kъ+dat would be more expected
436:	i načę sę karati sь nimъ.
437:	i rče.
438:	w aleѯandre poměni tozi Egda azь tečax svoima bosama nogama po morskomou ostromou pěskou bez pokryvala. is tvoego plavogrivěstogo prusca.
439:	i rěx ti
440:	aleѯandre farižou. nině mę ljubišь.
441:	a po tomъ prïidet vrěmę kako mę xoštešь ostaviti.
442:	i ty sę mně klъněše,
443:	ne štǫ tebe ostaviti.
444:	Egy li tę wstavę togъı siazi rěka da
	poteče vьspętъ.	Elision of final -tъ in 3sg.prs
445:	togy vьzę Elenǫ crcǫ
446:	A mene Esi Ostavilъ. da se xoštet sę Eę radi velika krъvъ proliati pod troǫ
447:	i mnozi pogybnǫt.
448:	A egy tyʺ iděše vъ grъky na dvorbǫ menelaou crju. togy sę azъ molěxъ morskoi vilě, da oustavitъ morskyǫ vlьny. da tyʺ ideši sъ veselemь srdcemь.
449:	a kogy bix viděla poǫl si Elenǫ crcǫ i idešь. to paky umolila bix vilǫ.
450:	taʺ bixǫ tvoi korable potonǫle.	Conj. ta 'and then'?
451:	i ostavi oinešь gžda aleѯandra,
452:	i poide na Elenǫ crcǫ karati sę s neǫ.
453:	i rče Ei.
454:	poměni egy to ny tri sěděxomь vь mor'skomъ otocě.
455:	i doide tezišь viteżъ.
456:	i vъzę tebe iz meždǫ nas.
457:	i po tom tę e vьzęlъ menelaoušь crь.
458:	a sezi si
	vь tretię postelę prěljuby sьtvorila, a mene izgnala. da se xoštet sę za tebe velikaa krъvъ proliati.	The vь should be here followed by loc form, i.e. sg.dat/loc *tretei posteli.
459:	i slyšavь toʺ menelae crь i ourekšь. i izydosta iz troǫ.	The logic does not follow Oenone's episode, which is likely a later addition.
460:	i doidosta vь grъckyi stanъ.
461:	i kazasta vьsěmъ koa im bě sъmrtь obštaa wt aleѯandra wlǫčena.
462:	i prizvasta oba crě popa kalkaša.
463:	i načęsta Ego vьprašati.
464:	pověždь nama.
465:	koa sę zdanïa trěbě troi na rъvanь.
466:	kako li možemъ troǫ prěǫti.
467:	i rče imъ popь kalkašь
468:	prъvoe trěbě dovesti acileeša ferleševa sna.	Jagić: gospodine, nai+prvěi e trebě naiti Acěliša Pělěučevišta i běle kone Rižuša krala, ki se mogu napoiti na rěcě Šimoriševě, ki su brzi kako větr', i kip' Palěše gospoe i pepel' Lavmědona vělikoga i Elenuša Priěmuševišta. I doklě e v Troi na visokom' turni Dělon' vaxtarь i doklě e v Troi kamen' nad' vrati troiskimi, na kom' e pisano kako nim' Troě stoi, i dokle ne pridě Pilotaš' Pean'cižišt' strělom' i Gabilot', ka morěta ednem' kamenem' turne rassipati, to su i proročice rěkle i dotlě ne morětě Troe vzěti.
469:	i drougoe trěbě privesti
	pilotaša petičeva sna. strěloǫ gabilotoǫ.	Veselovskij (1888:80) deciphers the name as ʺPhiloctetes Poeantidesʺ
470:	i dokolě stoitь
	dělo, na	Jagić: Dělon' vaxtarь
	straža na vysokomъ	A general case after na - loc or acc expected
	kasteli i obrazь Miněrve gždǫ, i dokolě stoitъ kamenь veliky nadъ vraty. tako sǫtъ prročcę prorekly ne možet sę † troa prěǫti.	lt. castellum
471:	i slyšavь toʺ ourekšešъ. i založi svoǫ glavǫ na sręštǫ,	Jagić: I sliša to Urikšeš', mudri knez' traciiski, i v prvu nošt' vr'že glavu svoju na srěštu i šadь pod Troju i vrže rěměn'ne lěstvicě va visoki turan' i vlězě v Troju
472:	i stvori remeniemъ stlьbǫ,
473:	i zavrъže ę
474:	i vlěZe
	noštię vь troǫ	Adverbial inst - not common in the text
475:	[...]	A missing passage (a verb for the following sentence?) is indicated by Ruseva. Jagić fills more details about this night raid: i vlězě v Troju i ukradě Elěnuša u visokom' turně i kip' Palěše gospoe i pepel' Lavmědona vělikoga
	delo na straža. na vyswkomь kasteli:	Jagić: i iskaše Dělona vax'tara i naidě ga strěgušt' stražu, i ěm' ga izvědě ot nega vsu tainu Troisku i ubi ga tud'e.
476:	i vьzę obrazь Miněrve gždǫ.
477:	i doide na tróiskaa vrata.
478:	na ix bě reidešь králъ	In Jagić's version Ulysses slaughters a number of heroes besides Rhesus: I ošte idě na Ružuša krala i pobi ga i družinu ego. I tu nošt' ubi Dělona vaxtara, Šarpědona, Ceranona, Piedona, Alěktora, Kronuša, Akšandruša, Parkanuša, Karopěna proroka ki časti svoemu gospodinu ne otkladaše. I v' tu nošt' ubi mnogo čast'nix vitězi, i vazam' bělě kone Rižuša krala i pridě v grčki stan' s velikim počteniem'.
479:	i oubis Ego.
480:	i izvede bělogo fariža reideša kralě.
481:	i doide vь grъč'skyi stanъ. sъ velikoǫ čъstię.
482:	i vьzveselišǫ s(ę) oba crě. i vsę voevody i ourwve grcsti.
483:	i poustišǫ iaijakša, da ištet acileša.
484:	i iska Ego vь mnoZěxъ městěxъ, i otocěx i graděxъ,
485:	i ne može go naiti.
486:	i doide na Edinъ wt otok lěpъ, i krasenъ velmi. koi sę zověše kalkadinovь otokъ.	Achilles' hiding in Skyros is not mentioned in works of Epic Cycle, nor in Pypin's version.
487:	i vь tomъ otocě běše
	pirgos krasenь.	< gr. pyrgos 'tower'
488:	i vь tomъ pirźě běše králь imenemь
	kóeta kral.	Jagić: šteri Ućetě krala, pride k Uetu kralju
489:	i u togo bě kralě *e* dьšterïi.
490:	i *ź* acilešъ.
491:	i vьzvrati sę pod troǫ.
492:	i ispověda imъ.
493:	jako iskax Ego po vsěx
	gradox,	Both graděxъ (regular o-stem pl.loc in OCS) and gradoxъ (taken from u-stems) appear in the text (no *gradověxъ).
494:	i ne mogox obrěsti ego.
495:	i wzlobista sę oba crě. i vьsi vel'mǫže grъčьsti.
496:	i poustista paky ourekšeša iskati acileeša.
497:	i napravi urekšešь svoi korablь mnogočьstnymь bisromь i zlatomь i roúxy zlatymi i
	krasnyǫ junaky.	Case discord in noun phrase: inst expected, junaky shows a syncretic pl.acc/inst form, but krasnyǫ (< -yę) is clearly pl.acc
498:	i povede bělogo fariža. reideša kralě^.
499:	i prěloži na nemъ světloe wrǫžie i
	štítomъ, na koEm bě	Case discord in conjunction: sg.nom orǫžie + sg.inst/pl.dat štitomъ
	pisano obrazъ prostrannogo světa. slnce i mscъ. i żvězdy. i bourě. i lakomy mečь, oreša kralě koi vьsegda želaaše troiskyǫ krъvE.	Gender discord: obrazъ is m.sg
500:	i wtrinǫ sę na more.
501:	i poide iskati acileeša.
502:	i prista na toižde
	otokъ. vь nemže bě koeta kralь.	Locative/lative syncretism and case discord in phrase, no matter how we analyze the verb (toižde in loc, otokъ in acc)
503:	i ouvědě to koeta kralь
504:	i izyde protivǫ Emou.
505:	zane mou bě bližnïi,
506:	i vьvede Ego vь polatǫ.
507:	i wbědovaxǫ na Ednoi trapezě.
508:	i po wbědě. rče ourekšišь kralju.
509:	w gsne da věs kralev'stvo ti
510:	poustišǫ mę wba crě.
511:	i dašǫ
	darwvy tvoimъ dьšterěmъ. a moimъ sestramъ.	An innovative plural form (OCS m.pl.acc dary), otherwise the -ov- extension is not common here.
512:	da poveli imъ da izydǫt na morskyi otokъ. da si vьzimaǫtъ što e koEi drago.	Again a redundant optative da before imperative verb
513:	i povelě kralь izyti vьsěmь gžamь. iz dvora na more.
514:	i načęšǫ vьzimati što koa ljubitь.
515:	a acileešь stoaše poględouǫ na fariža, jako sokolь na pticǫ.
516:	i minǫ mimo nego
517:	i rče,
518:	sъiʺ farižъ podbenъ Estь po dobrogo viteza.
519:	i sie orǫžïe na Egově širocěi plešti.
520:	i sъiʺ štítъ
	na egovǫ krěpkǫę myšcǫ,	Lative/locative syncretism: loc expected as in previous sentence.
521:	i slyšavъ toʺ urekšišь. i položi Emou
	svoimъ rǫcě na ramě Ego.	The sg.inst/pl.dat is unexpected, incongruent with dl.nom/acc rǫcě.
522:	i rče kъ acileešou.
523:	w ubožnia dvce ne oustrašai sę wt troǫ.
524:	ožidaetъ tebe troa na razorenie.
525:	i toû prěvari ourikšešь, acileeša
526:	i povede Ego pod troę
527:	i doidosta na pridežьskyǫ otoky.
528:	i vь tomь wtocě běšǫ vitezi, iektora kralě souličnikъ
	felesponъ sъ nimi.	Unclear, but according to Veselovskij (1888:82) the name likely had a T- in the beginning. The lemma is based on Ruseva (2011:115). In the Legend he is also the father of Briseis-Hippodameia, i.e. ʺBriseusʺ, a Lelegian king of Pedasus.
529:	i xotěxǫ da pogubętь, acileeša i urekšeša.
530:	i poide protivǫ acileešь na bělomь fariži,
531:	i oubiʺ felepona souličnika i Egovǫ droužinǫ. žerobona viteza. i skadriw`na i ne čьstivago iermw^na
532:	i vьzę acileešь telespona souličnika. dьštere
	brižeida gždǫ. koa běše nai lěpa vь troiskaxъ stranax	Case syncretism: f.sg.acc > nom
533:	i povede ę pod tróǫ.
534:	i doidosta vь grъčьstïi stànъ. sъ velikoǫ čьstię.
535:	i obveselista sę wba crě. i vsi velmǫžie. i vsi ourove gr'ctïi i sracin'stïi i kaakïistïi. î ragouilъstïi vitezi.
536:	i tvorěše branь iektorъ kralъ.
537:	i poražaaše množьstvo grъčьskyix vitezь na vsěkъ dnь.
538:	i mnogyǫ
	vel'mǫ pogoublěaše.	< *velmǫžę ?
539:	i boaše sę glsa acileševa.
540:	i Egda bys vъ nekyi dnь i napravi sę acilešь.
541:	i poide pod svoǫ
	armatosię i svoimъ znameniemъ protivǫ Ektoru kralju.	Miklosich: armatosati 'harmatōnein, armare'
542:	i stavša sę poljubista sę.
543:	i ǫsta sę za rǫkǫ.
544:	i vь tъi dnь ne xotěsta sę biti.
545:	i běxǫ plěnile grъčьstïi vitezi troiskyǫ strany
546:	i privele běšǫ rižeouša popa dьštere. rižeoûdǫ gždǫ koa běše nai lěpšaa vъ troiskyxъ stranaxъ.
547:	i viděvъ ǫ agameno crь lěpǫ i krasnǫ velmi i vьzę ę sebě.
548:	a arižeoušь bě popъ snъ tebouxa boga.
549:	i uvědě toʺ teboux bogъ
550:	i razgněva sę velmiʺ.
551:	i pousti svoim vlьšveniemъ velikъ nedǫgъ vь grъčьskǫę voiskǫ,
552:	i mnożi pomiraaxǫ.
553:	i vьprosi acilešъ kalkaša popa.
554:	počto razgněvě sę na nas bъ
555:	i xoštemъ pogynǫti.
556:	i rče kalkašь popъ.
557:	zane e agamenъ crъ rižeouša popa dъštere vъZęlъ.
558:	a rižeoušь popъ snъ jes tebouxa boga.
559:	i reklъ E teboux bogъ.
560:	dondeže ne povratętь rižeudǫ gždǫ wcou Eę ne xoštetь sъi nedǫgъ prěstati wt grъčьskyǫ voisky.
561:	Slyšav že seʺ acilešь šedъ rče menelaoušou crju pričę siǫ.
562:	i emъ za rǫkǫ acilešь rižeoudǫ gždǫ, i vъzvrati ǫ kь ocou
	E.	F.3sg.dat je (MK), or just mispelled eę ?
563:	i razgněvav že sę agamenъ crъ. vьzętь ženǫ acilešu.
564:	i razgněvě sę acilešь
565:	i ne xotěše izyty na ratь na Ektora
566:	i poustista wba crě, ourekšeša i tivoučera kъ acilešou,
567:	i rekosta acilešou,
568:	gdne ostavi svoi gněvь,
569:	i vьzmi orǫžie
570:	i poidi protivǫ Ektorou kralju. da bî sę
	ostavivilъ grъckyǫ voisky.	< *ostavil ? *ostaviv ?
571:	acilešь že ničьswže wtvěštavaaše.
572:	i poustista wba crě acilešou brěžeidǫ gždǫ da razgovoritъ Ego.
573:	I načętъ besědovati kь nemou
574:	poustila mę sta oba crě da mę prïimešь na opęt.
575:	i ostavi gněvь.
576:	ta izydi pod troǫ na branь. davno bi
	wdelě nektorju kralju.	An l-participle would be expected after bi.
577:	a acilešь ničtože wtvěšta.
578:	i napravi sę aiakšь.
579:	i poide na nektora.
580:	i vьzę aiakšь kamen koego ne mogǫtь dva viteza dvignǫti.
581:	i najazdi
582:	î oudari Ektora kralě.
583:	i poklęknǫ E´ktorъ i
	[...] egova faria na	A missing word indicated by Ruseva.
	zemę.	Loss of epenthetic l
584:	i obrašt sę rče.	Jagić: I reče Ektor' kral'. to ne bě grčke p'sice vdarac', to est' troiske krvi. I reče Aěkš' isto est' mati moě is Troe. I sne Ektor' kral' svoi zlati pas' i opasa nim' Ěkaša vrxu oruž'ě. i sne Aěkš' svoi zlati meč' i nim' opasa Ektora krala i rekosta. važda se mi tako opasueva, da se ne ubieva mei sobu, a sva si bližikě.
585:	n ěs sъi oudarъ wt grьckyixъ oudarъ.
586:	nǫ es wt
	prižiiskyxъ krъvïi.	Possibly number discord - if krъvь is uncountable (below is also prižiskyǫ). Jagić: to est' troiske krvi
587:	i vьprosi jego
588:	kto Esi tyʺ.
589:	i rče Emъ
590:	azъ Esmь iaiakšь.
591:	i Ektorъ rče.
592:	pravo reklъ Esi
593:	n ěsi ty wt grъčьskyx vitezь.
594:	nǫ si tyʺ wt prižiskyǫ krъvi.
595:	a Ežeona gžda mně Es sestra.
596:	i dade
	mou Ektorou svoego zlatogo	Doubled iobj? Or wrong case in the second word (< *dade mu Ektorь...)
	meča.	Object is inanimate, so sg.gen form does not seem suitable here.
597:	i rče mu
598:	opoaši sę simь zlatymь mečemъ po orǫžiju svoEmu.
599:	da egda ideši na rъvanь, da azъ wt tebe ne pogynǫ
600:	a ty wt mene.
601:	i poide Ektorъ vь troǫ.	In Jagić's version, the episode of battle between Hector and Ajax is followed by latter's further exploits: Ot'tud' ponese Aěkš' *č* ran' u svoem' štite, i tu pobi oxologa Šarpedonuša i zastav' troisku. I učini korabl' ot' živěx' ognev' i ot'pudi silne zastavi ot' korabal' grčkěx'. Sarpedon is killed twice in the text: first by Ulysses during his night raid, then here by Ajax. In Vatican ed., he is not mentioned.
602:	i prišed rče bratou svoemou aleѯandrou farižu.
603:	ne tebe radi li pride branь sia na troǫ.
604:	i azъ tebe radi krъvъ svoǫ prolivamъ.
605:	a tyʺ ne xošteši nikogy sъ mnoǫ izyti na rъvanь.
606:	i rče poiti
607:	da Egy staʺ zaoutra i napravi sę aleѯandrъ
608:	i poide na branь.
609:	i ouvědě menelaoušь crь. jako aleѯandrъ fariž idetь na rъvanъ.
610:	i narędi sę menelaušь crъ
611:	i poide protivǫ Emou
612:	i najázdista sę.
613:	i urva menelae aleѯandra fariža.
614:	i ležaše vъ troiskomъ prasě
615:	i vraštь sę menelae crь i xotěše Ego pogubiti do konca.
616:	i prispě venouša gžda
617:	i stvori velikǫ mъglǫ
618:	i ne može go wbrěsti.
619:	nǫ uběže vь troǫ.
620:	i vidě Ego Elina crca
621:	i rče Emou,
622:	w aleѯandre farižou.	Helen speaks in a much less friendly tone in the Jagić's version: I gda pride v Troju, karaše ga Elena carica, glagoljušti. Parižu Aleksandre, kako ti smě poiti proti moemu prvomu gospodinu Menelaušu caru? vidě ti pravlax' i da e on dobr' vitěz', a ti si boli v Troi tanca igrati s gospami. Da kada su me na te nanesli grěsi, volěla bix', da bi na tebě počten'e ostalo. da viděx' kako te dolu svrže Menelauš' i sram' me bě gledešt' tvoix' žltěx' lasi u troiskom' praxu i o tle, nigdar' ne běše poiti na rvanju.
	vědě govorěx ti,	~ slk. veď ?
623:	protivǫ ne isxodi melaoušou crju.
624:	zane bo e po xraberъ wt tebe.
625:	a ty ési po čьtenъ gdnь i po dobrъ igrecъ igrati i veseliti sę sъ gždami.
626:	viděx bo jako tvoi žlьtïi vlasi ležaxǫ vь troiskwmь prasě. ašte ne bi bratъ tvoi Ektorь kralъ vъzbranilъ grъčьskymъ vitezom da priideši vъ troǫ.
627:	i abie Ektorъ kral biaše grьckyǫ voǫ.
628:	acilešь že sěděše i ględaše.
629:	i pride otrok acileševь ímenemъ potrikolušь, doičikъ, koi běše sъ nimъ Edino mlěko salъ.
630:	i rče Emu
631:	w gdine acileešu. primi svoE wrǫžie. i svoi farižь,
632:	i poidi pod svoimъ znameniemъ. protivǫ Ektoru kralju.
633:	Ašte li ne xošteši
	da pousti mene	The imperative form after da seems redundant.
634:	i napravi mę vъ tvoemъ wrǫži i pod tvoimъ znameniemъ.
635:	davno sę bi vъzvratilъ Ektorъ kralь wt nas.
636:	i pousti Ego aciElešь.
637:	i vidě Ektorъ kralь znamenie acileševo,
638:	i ouboa sę i Egovъ farižъ
639:	i načę běžati.
640:	i paky vrativ sę rče,
641:	n ěs mi sramota wt dobra viteza oumrěti.
642:	i načęsta sę biti.
643:	i oubi Ektorъ potrokolouša.
644:	i privęza Ego farižou Ego kъ opaši.
645:	i povlěče Ego vь troǫ.
646:	i radouaše sę mnę jako acileša oubi.
647:	Viděvъ toʺ acilešь i žalostenъ bys velmi.
648:	i pousti materi svoei tetiši gždi vь Eliny
649:	i rče Ei
650:	dopousti mi
	onakvozi orǫžie. kakvoto mi bě i prěžde dala.	A distal variant of takъvzi, not seen elsewhere in the corpus.
651:	ašte li mi ne dasi da
	ponest' štǫ moǫ glavǫ golǫ pod troiskyi żizdь.	Again, the word order and forms resemble later ʺfuture indefiniteʺ constructions.
652:	i k tomou mene ne vidiši.
653:	i slyšavъ toʺ tetiša gžda. i poide vъ gorǫ
	kalkanoušu kovačju. pod koimъ bě *t* malyx dïavol.	Jagić: Vl'kanušu
654:	i dade Emou mnogo zlata.
655:	i rče Emou po skoro iskovati vsěka wrǫžia.
656:	i iskova orǫžia dobra.
657:	i pusti tetiša gžda Acilešou snou svoemou pod troǫ.
658:	i vъ koi dnь prineseno bys wrǫžie toʺ. vъ
	tyǫže noštь vidě sъnъ žena Ektora kralě	Case discord in phrase: the determiner seems to show a sg.gen form (< -yę-)
	Evtropïa gžda.	Jagić: Andropa Below, the name of Hector's wife is Androfia.
659:	i razboudi sę wt sъna svojego.
660:	i načę plakati žalostno.
661:	i stavši ide prěd ložnicǫ svekra svoego prějamouša kralě,
662:	i slyšavъ to prějamušь kralь, i rče
663:	kto jes prědъ
	moǫ ložnicǫ, vъ polounoštъ i toliko plačetь.	Lative/locative syncretism: inst expected
664:	i rče gžda
665:	gdne
	Evo smь azъ sama.	A SC-like innovation with ov-stem proximal demonstrative.
666:	i n ěsmь prъvoE prixodila. ni govorila.
667:	i nině ti govorę
668:	i molę tę
669:	ne wtpouštai sna svoego, vъ outrěšnyi dnь na rъvanъ na acileeša.
670:	zane go ne
	šte na opętъ dočakatь.	Although šte is conjugated in later texts deep into 19th c., here the form resembles the modern use - the speaker is the subject.
671:	i slyšavъ to prějamušь. načę ę vьprašati
672:	vьstavše i skaza Emou sъnъ Eže vidě.
673:	izyde iz troę velika mečka.
674:	a iz grъčьskyę voisky véprь.
675:	i načęsta sę boriti.
676:	i posěče veprь mečkǫ.
677:	i ležaše na troiskomъ prasě.
678:	i vьvlěče ę vь grъčьskyi okolь.
679:	i k tomou ne viděxъ kamo sę děnǫ
680:	da ašte poustišь iektora to ne štešь go viděti.
681:	i slyšav to prějamoušь kralь, i načę ę těšiti. tixymi besědami.
682:	w gsne ne zlosrъdi sę.
683:	my xoštemъ stvoriti čto Estь dobrě.
684:	i provodi ǫ vь ložnicǫ Eǫ.
685:	i Egy bys zaoutra. i napravi sę Ektorъ kralь na branь.
686:	i izydošǫ protivǫ Emou troiskyę gždę. i mati Egova jakoupa gžda i žena Egova androfïa gžda. i sestry Ego kaštranda i polikšena.
687:	i vъzbraněaxǫ Emou da ne bi isxodlь na branь.
688:	on sę ne xotěše ostaviti.
689:	i vъzę žena Egova sna Ego,
690:	i metnǫ prěd fariža egova davno sę bi vьzvratilъ.
691:	a on sę ne xotěše vьzvratiti.
692:	i rče Emou žena ego androfia gžda.
693:	o ektore počakai mene malo,
694:	i šedъ v ložnicǫ svoǫ sъvlěče sъ sebe svilnoe rouxo,
695:	i oblěče črъny rizy.
696:	î ide prěd nego.
697:	i sta prěd farižomъ.
698:	i rče
699:	w Ektore kralju. da věsi ašte sę nině ne vratišь. to sikvozi štǫ rouxo nositi po tebě.
700:	i tako Ektorъ ne vrati sę.	Jagić: A Ektor' se obrnuv' po kr'zně, i ide na r'vanju, i učini veliku smrt' v grčkoi voiskě, i svoju ruku učini do sat' mrtavec' i ubi grčkěx' urov'. I běše svrgal' s-kona Deomedeža Deteušěvišta i vidě na nem' světlo oružie, pisano zlatom', i pognuv' se deraše ga.
701:	nǫ poide protivǫ acilešou.
702:	i sъstavša sę, ne bista sę vъ tъi
	[dnь]	Added by Ruseva.
703:	nǫ postavista srokъ biti sę zautra.
704:	i vь toizi dnь oubi Ektorь *z* urovъ grъčьskyx.
705:	i zautra izyde ektorъ kralь.
706:	i načęsta sę biti sъ acilešem.
707:	i najazdi acilešь ektora,
708:	i urva ego
709:	i probode.
710:	i mrtvъ pade na zemę.
711:	i vъzę go acilešь
712:	i zanese na svoi stanъ
713:	i viděvše troistii velmǫže i gždǫ. i načęšę žalostno plakati.
714:	i vьzę prějamoušь kralь na sebe ništę i xudy rízy i gǫsli
715:	i poide vь grъčьskǫę voiskǫ.
716:	i načę pytati acileševa	Jagić: Izvědě to Priěmuš' večer' i idě v grčki stan', ište Acěliševa šatora, i naide ga.
	katouna:	Miklosich: katounъ 'parembolē, castra' The word was likely misunderstood by the scribe.
717:	koego E dnes bъ počьlъ da mę napoitъ i nakrъmitъ grěšnago, i strannago.
718:	i doide na acileševъ katounъ.
719:	i načę gǫsti vъ gǫsli žalostno velmi.
720:	i daaše Emou wt včerę
	svoǫ jasti i piti.	Case discord in phrase: svoǫ is formally a sg.acc (likely corrupted *svoeę)
721:	i Egy bys po včeri i legošǫ piani spati.
722:	usnǫšǫ i stražie.
723:	i vьstavъ prějamoušь i načę iskati sna svoego iektora kralě.
724:	i obrěte Ego na posteli mrtva sъ acilešemъ ležǫšta.	Jagić: I paki pride k posteli Acěliševe i zače gibati Acělišem', glagole: Acěliš', o Acělišu gospodine.
725:	i viděvъ Ego prějamoušь mrъtva. i
	vьzdъxnǫvъ wt srdca velmi.	The participle is clearly used as the main verb here
726:	i viděv to acilešъ, i oustraši sę.
727:	i rče Emou
728:	kto Esi tyʺ.
729:	i rče on'
730:	azъ esmъ prějamoušь kral,
731:	i ištǫ sna svoego Ektora kralě.
732:	i rče Emou acilešь
733:	ašte tyʺ esi prějamoušь, toʺ azъ wt straxa tvoEgo mrъtvъ Esmъ.
734:	i rče prějamušь
735:	ne boi sę gdne
736:	wt mlada togo n ěsmъ sъtvorilъ. da spęšta viteza pogoublę
737:	nǫ prošǫ sna svoego Ektora.
738:	i rče Emou acilešь,
739:	da azъ toʺ stvorę.
740:	da azъ ponesǫ E´ktora na svoeju pleštou vъ Tróǫ. po vě†rě i klętvě prějamouševě.
741:	da zdravo vьnidǫ i paky izydǫ.
742:	i zautra vъzemь acilešь Ektora kralě, i ponese go vъ troǫ.
743:	i prědašǫ go troiskymъ gždamъ.
744:	i načęšę Ego plakati.
745:	i rče prějamoušь. acilešou.
746:	poiděvě vь crkvъ klęti sę drougъ drougou zlo ne mysliti.
747:	da bi sěmę wstavilъ v trói.
748:	i da ti vьdamъ moǫ dъšterь polkšenǫ gždǫ. koato e nai lěpša vь vsěxъ gždaxъ troiskyx.
749:	i poidosta vъ crkvь,
750:	i klę sę prějamoušь prъvoE`,
751:	i wtstǫpi.
752:	i poklęknǫ acilešь klęti sę jako ne rъvati †tróǫ.
753:	i tou sę bě skrylъ Elěnoušъ prějamouševъ snь.	In Jagić's version, Achilles is killed by Paris: I sliša to Pariž' i skri se v tainom' oltarě. I v'lěz' Acěliš', i pokleknu pred' oltarom' v' crkvě, i vzdvig rucě k' bogu i reče. bože klne se tebě Acěliš', kako vešte ne r'ju Priěmuša krala. I udri ga Pariž' strělu ědovitu v petu, i ne prispěše vitezi i duša mu spade.
754:	i udari acileša
	jadovitǫ strěloǫ vь pętǫ.	Case discord in phrase: adj. in sg.acc, noun in expected sg.inst. Possibly due to text tradition (Jagić's ed. has strělu ědovitu - formally both sg.acc).
755:	zane bě vesъ armatosanъ
756:	toliko
	xodila ego bez želěza.	A dual would be plausible (for a human).
757:	togda acilešь pad na zemę izdъše.
758:	i viděv to prějamoušь kralь ozlobi sę velmi
759:	i sъvlěče prějamoušь s nego armatosъ vsę
760:	i wtpousti oběma crma.
761:	i skaza ima kako ima věrǫ izlomišǫ.
762:	da ašte velita da tělo ego prinesę k vama.
763:	i plakašǫ velmi viděvše orǫžie acileševo.
764:	i porǫčista prějamoušou kralju sъžešti tělo ego. i vьsipati vъ krъčagъ.
765:	da stvorimъ grobъ Ego na dalečnoi zemi.
766:	i slyšav' toʺ prějamoušь kral i sъžeže plьt Egw.
767:	i vьsypa vь zlat krъčagъ,
768:	i wtpousti crema.
769:	i viděvša crě i urove gr'ctïi. divïšǫ s(ę) gljušte.
770:	w silo i slavo acileševa. kako tę ne sъvzeměxǫ v'si gradi i otoci.
771:	a nině Edinь zlat krъčagъ n ěs tę plъnъ.
772:	i načę ourekšišь prositi orǫžie Ego.
773:	i ne davaše go iaiakšь.
774:	nǫ rče
775:	w grъčstïi crie i velmǫže i urove sarakin'stïi. i kaakiistii. i palagïistïi. i ragouilъstïi vitezi. ne davaite urekšišou orǫžïa acileševa.
776:	ne uměet bo s nimь vamъ rabotati.
777:	nǫ e daite aiákšou koito uměEtъ
	i nositi.	< unaccented *je?
778:	i pomněte kogy azь prïidox sъ *l* korabi na pomoštь vamъ bez zapovědi.
779:	a urekšiš sę bě stvorilъ běsenъ.
780:	taʺ pěsьkъ orěše.
781:	a solь sěaše. da sę ne pričęsti troiskoi krъvi.
782:	i paky wtvěšta ourekšišь
783:	i rče.
784:	w urwve grъčьstïi ne davaite aiakšou orǫžie to.
785:	nǫ
	poměně Egy xtěxmy vь wtocě onomь wt zlyǫ bourę pogynǫti za onǫ košoutǫ.	< *poměněte ?
786:	i ne smě poiti iajakšь na opęt. vъ grъky za cvětany gždǫ.
787:	nǫ poidox azъ
788:	i privedoxъ ę.
789:	i stašǫ vlьnenia morskaa
790:	i vy poidoste sъ veselěmь pod troǫ.
791:	da prisǫdite ourekšišou orǫže toʺ.
792:	i rče iaiakšь
793:	w grъctïi ourwve ne prisǫždaite ourekšišou togo wrǫžia.
794:	prisǫděte e aiakšou. koi xoštetь po čьstno sь nimь vamь rabotati.
795:	i poměnite toʺ Egy doidoxmy pod troǫ na branь
796:	i urva Elěnoušь prěamouševъ snъ, tivoucera. diceouševa sna.
797:	i bliz nego bě oúrekšešь,
798:	i ne směaše ego otęti.
799:	i otęx bo go azъ. aiakšь,
800:	dadite mně toʺ orǫžïe.
801:	i rče oúrEkšešь
802:	w grъčьstïi ourwve poměněte Egy azь založix svoǫ glavǫ na sręštǫ.
803:	i poidox vь troǫ noštię,
804:	i stvori vsě namъ. EžE na poxvalǫ.
805:	i izvědoxъ bělogo fariža reideša kralě,
806:	a togo pogoublьša.
807:	i doidox kъ vamъ sъ velikoǫ čьstiǫ.
808:	daite mně toʺ orǫžie.
809:	i ne davaite e iaiakšou. koi ne uměetъ ni
	ednoǫ vamь čьsti sъtvoriti.	Case discord in phrase: adj. in sg.inst, noun in sg.gen/dat/loc form. The context would expect an acc
810:	i rče aiakšь
811:	w grъčьstïi ourwve, poměněte toʺ, Egda poidox protivǫ Ektorou kralju,
812:	i vьzęxъ velikyi kamenъ kolikago ne možaxǫ dvignǫti dva viteża wt zemę.
813:	i oudarixъ Ektora kralě.
814:	i poklęknǫ Ektorъ i egovъ farižъ na zemę.
815:	da prisǫdite mně sie orǫžie,
816:	a ne davaite e ourekšou na plěšivǫę glavǫ.
817:	i načę govoriti ourekšь tíxymi besědami.
818:	w gdna crě. i vьsi
	Egovi velmǫžie i ourwve. da věste	Number discord - possessive adj. referring to a dual
819:	azь ničьsogo prošǫ.
820:	nǫ mene poustiste da dovedǫ acileša.
821:	i privedoxъ go kъ vamъ.
822:	da nině jego prošǫ vamъ.	Jagić: Grčka gospodo, xoštu da mi daste živa moga brata Acěliša, da si ga živa postavlju gdě sam' ga vzel'. I počeše gospoda govoriti. on' ga živa privede k nam' a jure e ub'en, mi ga živa ně+mamo ča dati a oruž'ě su ostala, daimo e Urikšešu.
823:	dadite Ego mně samo. da wtvedǫ i postavlę gde togo smь i vzęlъ.
824:	togda crь i vsę voevody i ourwve grъčьstii koi sěděxǫ vь koulě i načęxǫ poględovati drougъ na drouga.
825:	i ne iměxǫ čto wtvěštati ourekšišou.
826:	i dašǫ Emu orǫžie acileševo. da imъ ne bi prosilъ acileša.
827:	i vidě to aiákšь.
828:	i izę svoi malyi mečь.
829:	i probode sę na tomь městě za žalostь svoę.
830:	i ozlobi sę o tomь vьsě voiska grъckaa i oba crě
831:	i vidě to ourekšešь kako sę ozlobista oba crě i vsi bolěre Ego.
832:	i reče ourekšešь oběma crema.
833:	ne zlobita sę gdna moa
834:	nǫ da věsta izvěstno.
835:	azь vamь xoštǫ to stvoriti. kako xoštemь troǫ prěǫti lьstię.
836:	i
	viděv to jakoupa. gžda troiskaa. jako xoštet sę troa skončati. i napravi sna svoego menšego. koego zověše polidvoroušь.	Gender discord in sentence: m.sg form of participle used for a f.sg subject (Jakoupa)
837:	i pousti jego na wnъ polъ morě, polinešterou kralju.
	koi kraljovaaše po vsei pagaži. i mnoga sь nimъ zlata i srebra.	Cf. Veselovskij 1888:73 for the ʺPagažiaʺ
	davno sę bi sěmę ouxranilo wt troǫ.	The optative construction davno bi appears in later texts, but not elsewhere in CS.
838:	i oumysli ourekšišъ.
839:	i crma povelě poustiti vь grъky. i donesti mědь i stъklo i vosъkъ.	The same materials are mentioned in Pypin's ed., copper is used also in Tale of Alexander the Elder. In Jagić's ed., the horse is made of black glass: i učini Urikšeš' kona is' črnoga stakla.
840:	i stvori żělo krasna fariža
	sěra.	Miklosich: sěrъ 'glaucus'
841:	i izbra *t* vitezъ xrabryixъ.
842:	i armatosavъ posadi vь nem.
843:	i	Jagić's edition adds in front of this part an episode with Polypoetes, who was mentioned above by Calchas: I posla po Pilotaša Pancižišta, i pridě nose strělu Gabělovu, ku moraše ednem' vdarcem' tri tur'ne razvaliti
	vьstavъ voiska zašed sъkry sę.	Gender discord in sentence: m.sg form of participle used for a f.sg subject (voiska). The sentence is likely missing some elements. Cf. Adžar: i vь nošt' otide i sьkri ix Pamida zad gradom
844:	i korable potaišǫ sę vь šimoševěx brězěxъ,
845:	i izydošǫ iz troǫ, na okolišta grъčьskaa.
846:	i viděšǫ fariža lěpa i krasna velmi.
847:	i povědašǫ troiskymь gždamъ.
848:	i rekošǫ.
849:	ašte bi sъiʺ farižь bylъ vь troi, po mnogo mou bi lěpoty pribylo.
850:	i rekošǫ troiskyǫ gždǫ.
851:	priveděte Ego namъ da go vidimъ.	Jagić: pelaite ga v Troju, da ga i mi glědamo
852:	i sъtvorišǫ protivǫ Emou sěni
853:	i
	povezoxǫ Ego vъ troǫ.	The choice of 3pl.aor endings (-xǫ or -šǫ) is quite free.
854:	i doidošǫ do vratъ gradou,
855:	i ne može vьniti Edino ouxo vь vrata.	Adžar: i exou gradu vrat' ?
856:	i běše velikъ kamenь nadъ vraty. gradou.
857:	i xotěxǫ wtbiti ouxo farižou.
858:	i ne dadoxǫ troiskyǫ gždǫ.
859:	nǫ rekošǫ sъtlьšti kamenь, iže běše nadъ vraty.	The fateful significance of the stone is explained in the Jagić's edition: I počeše kamen' tlěšti, na kom běše pisano. dokle ta kamen' stoi, ně rasipaniě Troi
860:	i paky xoštemь rče zażizdati po dobrě.
861:	a fariža
	ne děite obrǫbitiʺ.	The construction ne+děi + inf is common in later sources, but not typical for CS.
862:	i rastlьkošǫ vrata,
863:	i vьvezošǫ fariža vъ grad.
864:	da Egy bys vъnętrъ. togda voini razьbišǫ stъklo mečnymi glavami
865:	i naprasno izkočivše
866:	i isěkošǫ množьstva ljudïi.
867:	i prěemše gradъ.
868:	i prispěšǫ morstïi korable, i jaže po souxou voisky.	Instead, Jagić's Edition mentions Polypoetes again: I vzše voiske turne, a Pilotaš' xitaše strělu Gabělovu i razbiěše po tri turne ednem' vdarcem'. I běše načinil', kako ju opet' vraštaše.ʺ
869:	i isplьnivše gradъ.
870:	i načęšǫ sěšti troiskyǫ vitezy.
871:	a drugyę izmetašǫ vь more.	Jagić: i vrgoše dole s visokoga turna Aština Iěkaša Ektorovišta. I ondě stoe gledaše oca svoega, kadě xoěše na rvanju. Priěmuš' kral' s ednu čestiju pogibě, a troiske gospe za vlase vlačaxu
872:	i izvedošǫ aleѯandra Fariža i Elenǫ crcǫ. iz vyswkogo pirgosa prědь menelaouša crě.
873:	i rče Emou Elena crca:
874:	w gne crju, ty bys vęšte krivъ.
875:	čemou mene ostavi sъ aleѯandromь farižomъ. da mene svoimъ nevěrьstvomь prěvari.
876:	i wtvěšta Ei crь
877:	i rče
878:	w gsne Eleno. da věsi jako wt seli da sъtvorę azь da ínь nikto tebe ne prěvaritъ ni prělьstitъ.
879:	i povelě oběma sъ aleѯandromъ glavy usěknǫti.
880:	i tako skončašǫ sę.
881:	i izvedošǫ jakoupǫ gždǫ i vsę troiskyę gždǫ.
882:	i posěkošǫ. polikšenǫ gždǫ, na acileševě grobě. jako toǫ radi pogynǫ.	Jagić: I kada pridoše, kadě běše grob' Acělišev', i vsta Acěliš' gnevom i reče. ako mi ne dastě Prolikšene gospě v žrtvu, xoštu vam' moju srdu razbiti lad'e o zemlju. Za-č' běše rěkal'. ako budu živ', da mi e žena: ako umru, da mi e žrtva. I vzamše vitězi Prolikšenu gospu i pelaše ju na grob' Acělišev'. I reče Prolikšena gospa. ne poxituitě vitězi za moe tělo, ni edna ruka ně ka mne poxitila razvě matere moee. ako li poxititě ne bu(de) žrtva o mne semu vitězu. A sama sviěše ležešti okol' sebě krila, da bi ne viděli těla ee. I ubiše ju i pristaše korabli k traciiskomu otoku k gradu, kadě běše Polineštor' kral'.
883:	a jakoupǫ
	mtre Eę dadošǫ na dělbě ourekšišou	Case discord in apposition: sg.acc + sg.gen
884:	i povede ę sъ pročimi, gždami.
885:	i kъždo svoEgo povede.
886:	i načęxǫ plakati troiskyǫ gždǫ
887:	i těšaše ix jakoupa kralica glšti
888:	mlьčite čęda moa
889:	ne plačite sę
890:	azь imamь
	kto šte našę slъzy utoliti.	~ kojšto ?
891:	i uvědě to polinešterь kralь. kako sę skonča troa.
892:	i povelě zaklati polidvorouša prějamouševa sna.
893:	i rče metnǫti jego vь more.
894:	i tou pristašǫ korable grъčьstii
895:	i vьzę jakoupa vědro počrъsti vodǫ.
896:	i obrěte sna svoego mrъtva
897:	i vьzpi glaswmь veliemъ plačę sę.
898:	i slyšavъ toʺ polinešterъ kralъ. i izyde na outěšenie jakoupě,
899:	i približi sę troiskymь gždamь na outěšenie.
900:	Togda
	tyǫ vьstavše na nь î noževy égo sъbodošǫ.	~ *tiję ?
901:	i viděvše toʺ graždane. i pobišǫ ixъ kameniemь.
902:	i vьzvrati sę crь Menelaoušь sъ vsěmi grъky sъ vElikoǫ čьstię, stoavše pod troǫ, *ı* lět i *z* mscь
903:	i tako skonča sę troiskoE kralev'stvo. prěžde roždьstva xsva na *tѯ* lětь. Endïktiw`na *z* go
904:	i tako bъ směrěEtъ vьznosęštix sę.	The afterword is not found in Jagić's and Pypin's editions.
905:	i sěmę ne čьstivyx potrěbitъ.
906:	jakožE` prrokь provьzvěsti glę:
907:	viděx ne čьstivago prěvъznosęšta sę i vysęšta sę,	Ps 36:35 (Ps 37 in NIV) - Viděxъ nečestivago prevoznosęšta+sę i vysęšta+sę jako kedry livanskię: i mimoidoxъ, i se, ne bě, i vzyskaxъ ego, i ne obrěte+sę město ego.
908:	i mimoidox
909:	i ne obrěte sę město k tomu jako bъ pravedenъ
910:	i praѵdǫ vьzljubiʺ
911:	a pǫti ne čьstivyx potrěbi
912:	i svoeę myšceę grъdymъ protivit sę.
913:	a pravo xodęštimъ daEtь blagodětъ.
914:	i ne lišitь dobra xodęštix nezloboǫ.
915:	jako tomou podobaEtь vъsěka slava čьs i poklaněnïe Wcou i Snou i stwmu douxou, nině, i prísnw, i v věky věkwm.
916:	amín