sat CIAI 1161 - How Michael Defeated Satanael
source

1:	slovo zlatoustago iona
2:	kako pověde mixailъ santaila
3:	gdě blgoslovi	Formally, an o-stem sg.loc.
4:	gъ bъ nšъ is xsъ tvorcъ nbu i zemli i vsakomu sazdaniju iže vsa edinemъ slovomъ
	sъtvori množstvo agglъ i arxanglъ i oružija mnoga vъ višnemъ erslъimě	The verb could be also the head of the clause iže vsa edinemь slovomь ....
5:	sъnidetъ iže vъ mire bъ gъ i ot lukavago
	branitъ rod člvčъski	Could be a supine after sьnidetь! Although such forms appear in contexts expecting ti-infinitive in Legend of Troy abundantly.
6:	gъ osnova zemlju
7:	i nasadi rai
8:	i člvka sъtvori po obrazou svoemu prъsti vъzmъ ot zemle
9:	i povele jemou vladati vъ raju i crъstvovati ndъ vsakimъ dixaniemъ na zemli
10:	tgo že
	člkaъ vdě lukavi satanailъ	The a is written above the line, so the ending is ambiguous.
11:	i pade nica na zemlju zloju misaliju misle
12:	i rče
13:	sъtvori gъ ot zemle prъstna člvka
14:	i prěviše nbsъ sъtvori ego
15:	i proslavi ego
16:	ẅcri vse
17:	i agglъskie
	sile poklanaju se jemoȕ	OCS sily, likely a Serbian pl.nom form.
18:	azъ že zreti ego ne mogu ni pokloniti se jemou
19:	nju sъberu sili svoe i slvu svoju i vse čini agglъskie xilajadъ *m*
20:	i vъzmu bgotkanuju ẅdeždou i vsъčъstni bgopleteteni věncъ skipetra arxanglъskix činovъ
21:	istina vsa vъzmu
22:	izidu ot nbsъ
23:	i postavlu prěstolъ svoi na ẅblacex nbsnix
24:	i budu podbnъ višnemu
25:	i ta vsa pomisli prělukavi
	satanailo	The final -o possibly reflects Serbian phonetic shift -il > -io (see below e.g. gavrio).
26:	i preblazni množъstvo agglъ
27:	izide ot utvrъždenix *z* nbsъ
28:	i ta vъ mъgluvenie
29:	ot
	kede izide	< *kędě < *kǫdě ?
30:	i ottvrъze nbsa skrovišta vitru i dъždou
31:	i prolijaše vdu na zemlju
32:	i sъtvori nbsa podbna sebě
33:	i
	sъtvorit slnce tъmno i lunu tъmnu	The final -t of 3sg.prs form seems to be used less regularily.
34:	izzvede
	bezračne	Or bezračie ?
35:	i postavix prěstolъ svoi na ẅblacex nbsnixъ
36:	i sdě na prěstole svoemъ ẅkrstъ množъstvo nečistix besovъ sve ne gornix silъ xilijadъ *m*
37:	vъ višni iže ẅcъ prizva arxagle svoe *d* prъvie slugi svo prestola svoego strašnago mixaila i gavrila i urila i raxavila
38:	i rče gъ kъ
	nimi	sic
39:	da vděste li vi moi aggli kako izbeže prělukavi satanio i kako si prělъsti množъstvo arxaglъ ixъže azъ stvorix svtimъ dxomъ
40:	iměxъ ixъ
	nbsnix sili svoe	Case discord with sili svoe
41:	onъ že prěblazni ix
42:	izvede ix vъ tmu kromešnu
43:	azъ že paki sъtvoriix člvkȉ
44:	i
	budu izъbrani da tvoretъ volu moju apslȉ i proki i mčnkȉ	Formally, a CS 1sg.prs, but in SC could be a 3pl too (or a very archaic 3pl.imp/injunctive, of course).
45:	i budut mi jako aggli
46:	i umnožu angle svoe stokraticeju ot agglъ otpadъšix sъ nbsъ
47:	arxistratizi rekoše
48:	gi dokole ištetъ litavi
	blazni i mučiti rod člčaski	A shortened infinitive?
49:	gъ rče
50:	vъzmu *z*
	čestъ ot mira ot *z* mirъ vekovъ	The sentence is not meant to make sense anyway, so both CS čьstь 'honor' and čęstь 'part' could appear in the context.
51:	arxangli ne razumeše slovu eže rče gъ
52:	i rekoše
53:	projavi ni eže rče ni
54:	gъ rče
55:	imamъ vamъ projaviti slovo na dъske vamъ razumei istini ot mene
56:	aminъ glu vamъ
57:	egda satanailъ sъblazni se otběže
58:	i bolezni vъ prъst na člka položi egože azъ sъtvorix svoima
	rukami	Number discord following svoima.
59:	nъ i tъ xoštetъ častnъ biti vъ vtoroe moe prišastie
60:	togda crъstvovati xoštetъ sъmrъtъ na vsakomъ dixaniemъ po zemli na člvicex i skotexъ
61:	jako to i vse vъseja satanailъ svoimъ prěstupleniemъ prъstъ želo sъmrъtnoe
62:	i vlastъ satanailova vъ tmu kromešnuju
63:	i po tomъ sъtvori drug svetъ bezdani iže i besmrъtni i bezъskočani
64:	i tui bdětъ radostъ i životъ
65:	bdětъ pravednici sъ mnoju vъ crъstvou	The form does not agree with the plural subject.
	nbsenoumъ	The corrupted ending can reflect both sg.dat and loc/inst.
66:	a zakonoprěstupnici ispadutъ
67:	i usadiše glsъ gljušte
68:	ne čistivi ne uzretъ
	slave bžie	< *slavę < *slavǫ because of nasal mixing ? Or a Serbism?
69:	i rekoše arxistratizi
70:	eliko
	xoštešъ možěšъ	Shortened 2sg.prs forms.
71:	i paki rče gъ
72:	arxistratiže gavrile tebě glju
73:	sъnidi kъ donemu mčtelu da vъzmeši ot nego bgotkanu ẅdeždou i světli věncъ skipetra arxinglъski činovъ i vsu slavu juže vъzetъ ot mene
74:	gavriẅ rče
75:	velikai satanailъ po xitrostiu xitrosti svoei
76:	preblazni množъstvo anglъ tvoix
77:	tgo rad boju se iti kъ nemu
78:	vldko rče
79:	poslušai povelenie bžie
80:	gavriẅ rče
81:	vldko jako ot věka aglomъ ne vědoma taina u tanъstvě
82:	i drъžiši vъ besmrъtnoi ruce bžstva svoego
83:	i nečisti dxъ svoimъ lukastvomъ prědelivaše kъ namъ
84:	i nna
	vъsprimi ne čъstivie sili	Or a corrupted aorist form?
85:	i vъzdviže se
86:	na divno božъstvo beše bo vldko
87:	dlъžno ego jes *r* lakatъ
88:	i širina ego jes *n* lakъtъ
89:	i šija ego jes *vi* lakatъ
90:	usta ego jako trъpeza velika
91:	pogledъ jako zmija aspida
92:	i *g*
	glave	The ā-stem plural form is a Serbism, formally a sg.dat in CS.
93:	sěditъ na nemъ sotona i smrъtъ
94:	i
	koni	A m.pl.acc form would be expected in CS.
	naskrъži štetъ zubi svoimi	Formally a 2/3sg.aor in CS, but likely representing a future indefinite form with a somewhat hypothetical meaning. In dialectal context, it could be analyzed as a 3sg.prs as well (like da prosti below).
95:	i tgo rad vldko ustrašiti me xoštetъ
96:	i tgo rad prěposlušaju tvoju silu da prosti me svoego raba vldko
97:	rče jemoȕ gъ
98:	dobri rče gavrile	< *dobrě ?
99:	i prosti že vldko prědstatelu svoemu gavrilu
100:	i paki rče gъ kъ arxistratigu mixailu
101:	mirъ do mira
102:	adamъ prъvi bistъ
	sina moego edinorodnago	As originally a u-stem, the ending would formally be a sg.acc form.
103:	ego crъstva oȕpodoblu tebě
104:	glu dnsъ
105:	sъnidi kъ donemu mčtlu
106:	i vъzmi mi ot nego bgotkanu ẅděždu i ne uvedimi věncъ skipetra arxigglъski činovъ iže vъzetъ ot mene
107:	i sъtvori ego ne slavna i ne lepna jakože podobae
108:	i da poznajutъ slugi ego jako
	prěblaženi sutъ	Likely a misreading of *prěblazneni 'deceived'.
109:	rče arxanglъ mixailъ
110:	vldko vsesile ti
	věšъ bo zloumnago samogo jako posramiti me xoštetъ	A Serbism (OCS věsi).
111:	na povelenija i blgosti
	tvoe preposlušati ne mogu	Number discord following povelenija, but if it reflects a nasal, it may agree with blagosti.
112:	poiti xoštu kъ donemu mčtlu
113:	pospeši me vldko
114:	i prěsvětuju desnicu postavi
	na lice moemъ pomoštъ mně	The scribe seems indecisive about the case: sg.nom/acc of lice would be more appropriate after postavi than loc/inst of the adjective.
115:	i mlu ti se vldko
116:	glsъ iže imamъ glati da ne prognevaeši se na me
117:	gъ vidi bo vsakie xitrosti satanailъ ili ego jako vsi angli ego	The syntax seems broken. Punčo: če nali znaešь g-di zašto e toja santailь xitarь i lukavь i silenь i voevodi aggelski treperatь ot nego ot zьlь negovь razumь
	trepeštu da prělъštu ego razumъ	Punčo's translation hints that angli ego should be the subject.
118:	da ašte ne sъlъžu emu to i kako prělaštu ego
119:	gъ rče emu
120:	ti moi mixaile poidi kъ donemu mčtlu
121:	da ako rčešъ emoȕ lъžu da bude ti vъ blgovolenie
122:	i tako ẅpleni ego
123:	i ja ti xoštu pustiti slъnce da ti rabotaetъ
124:	i ražegu ego *z* česti pače slnca sijajuštago iže budetъ gorъ
125:	i xlъmi izgoretъ i zemla *n* lakъtъ
126:	isuštu mora dve česti
127:	i proliju gnevъ moi na sni protivnie i
	zakonoprěstupnici	A pl.nom form conjuncted to acc.
128:	mixailo rče
129:	vldko da kako mogu ja i goreštinu trъpeti i gnevъ blgostine tvoe
130:	gъ rče emu
131:	mixaile ne boi se ti
132:	ja ti puštu nad vrъx tvoi ẅblakъ studenъ	Lit. ʺover your topʺ
133:	togda mixailo pade na
	nozi vladične	Formally, the ending looks like a m.pl.nom - the expected f.pl would be nogy, dual noźě.
134:	i prostre ruku svoju prěsvetu
135:	i postavi na glavu mixailovu jako da sъžetъ glavu antixrъsovu i vsu silu ego
136:	togda mixailo blgoslovi se u vldke cra
137:	i sъnide na *v*ro nbo
138:	i ze sъmrъtosni mačъ svoi
139:	i naẅstri ego
140:	i
	prostri	Formally reflects the imperative form, or a shortened 3sg.prs: the expected aorist would be prostrě, as seen above (with a Serbian reflex of the jat).
	krili svoi *m* lakatъ vъ širinu	A dl.nom/acc krilu or pl. krila would be expected.
141:	i potrubi truboju svoeju
142:	i trepetnu kriom svoima
143:	i pode sъ nbsъnix visotъ
144:	i ot sъxoždenija ego i ot glas krilu ego rastupaxu se nbsa
145:	i uboja se zemla
146:	i pobeže
	morъ	Punčo: i more+to pobegna
147:	i glъbine bezdani potrъsoše se
148:	i antixrъstъ sděše na prěstoli svoemъ
149:	i smete se
150:	i rče
151:	čto bi
152:	jako potrese se zemla dnsъ
153:	čto li jes
154:	jako morъ pobeže
155:	egda jes gnevъ gornago oca na nsъ eda na ratъ samъ gredetъ
156:	i vъzrevъ lukavimъ svoimъ ẅkomъ nbo i vide mixaila sъxodešta jako stupъ ẅgnъni
157:	i pozna ego
158:	krepok
159:	i mnogolěpno lice ego beše
160:	i rče satanailъ slugamъ svoimъ
161:	mixailo ot nbsъ gredetъ
162:	da ne vemъ ili ẅ dobre ili ẅ zli gredetъ
163:	na izidimo vъ sretenie emu da vdimo koimъ delomъ idětъ kъ namъ	Use of na as a conjunction comes in the whole manuscript - possibly a misreading of pa ?
164:	i podoše vse sile ego vъ srětenie mixailu
165:	i vděnie eže vděše sъmrъtnonosni mačъ
166:	i ne smijaxu pristupiti kъ nemu
167:	ot glasъ krilu ego rastupaxu se nbsa
168:	i otpadaxu lukavi běsi *g* paprišta
169:	i padaxu nica na zemlju
170:	to že uvide lukavi satanailъ jako ẅ zlě idetъ mixailo kъ nemu
171:	i zetъ mačъ svoi iogni i strli svoe
172:	i lukъ svoi naprěže
173:	i ugotove se jako na branъ na mixaila
174:	togda mixailo sleze na
	kamenъ	In OCS, it could be interpreted as a m.sg.acc form.
175:	i znamena zemlju
176:	i rče zemli
177:	tako gle ti gъ
178:	stanemъ dobre
179:	stanemъ sъ straxomъ
180:	togda zemla i vsa jaže na nei ukrotiše se
181:	i bistъ tišina po veleniju mixailovu
182:	i vdě nbsa jako ledъ i slnce tamno i mscъ blědъ
183:	i ta vsa vdě mixailo
184:	i rče lъžu poxvaliti ego
185:	i
	gle	The form can reflect both a participle (glagolę) and a truncated 3sg.prs form (glagolje-tъ).
186:	ẅ
	sine vděxъ dela tvoa dobra i tvoja xitrosti i sili tvoe velike	Punčo: o silne
187:	i děla tvoja dobro sъtvorena ot višnago ẅca	Punčo: če e bila tvoja+ta rabota po+golema o višnjago o-ca
188:	a ti gotovišъ strěli i lukъ svoi
189:	i mъčъ svoi ẅstriši na me
190:	jako na branъ gotoviši se na me
191:	i ne podobna tvorši
192:	azъ že vděẅ samъ jako vsaki crъ radъ jes egda vditъ voinika ot tuždixъ mestъ prixodeštago ili starišinu
193:	gotovitъ emu prěstolъ i trъpezu
194:	i
	ẅblobiznju ego	The form is unclear, maybe reflecting a truncated 3pl.prs form (< *oblobiznǫtъ)? Miklosich has 1sg.prs oblobъžǫ.
195:	azъ že
	pribegъjemъ ovde biti s tobomъ	1sg.prs -em would be a Serbism, like the ovde (for *semo?) and tobomь (o-stem sg.inst ending on a 2sg pronoun) too. Punčo uses perfect: smь prebegnalь.
196:	a ti strěli i mačъ gotoviši na me
197:	viděx bo dela tvoja dobra i velike xitrosti tvvoe
198:	i vděxъ nnbsa ukrašena i utvrъždena ot ruku tvoeju
199:	i vděxъ slnce prěsvětlo i mscъ sijajušte
200:	i vděxъ zvězde ukrašene i vitrъ vijušti
201:	i vděxъ silju tvoju
202:	i tgo rad pridox k tebě
203:	egda xošteši da budu s tobomъ neotstupno a po malu vrěmene vsi pridutъ činove xilijadъ biti s toboju ẅvde
204:	togda satanailъ rče slugamъ svoimъ
205:	rduite se dnsъ sluge moe
206:	i vselite se angglъmi
207:	rduite se
208:	i veseli se prěstole moi
209:	vseli se i ti drъžavo moja
210:	egda bo mixailo pride kъ namъ i vsu istinu izrče namъ	Punčo: zašto doide Mixailь pri nasь ta ni va istinu pravo kaza če xočatь svi+te angelski činove da doidatь pri nasь
	jako vse vlasti	Either jako or egda is breaking the syntax of the sentence.
	xotě priti k namъ	Likely from *xotętъ?
211:	i rče satanailъ kъ mixailu
212:	radui se i ti prikrasni mixaile zvězdo světla
213:	vъ *v*go te sъtvoru moei silě
214:	i povele postaviti mixaila na *v*romъ prěstole
215:	sděštim nima i drъžeštima za ruke i poveleniemъ bžimъ otvrъze se slncu vrata
216:	i prigrija slъnce gorěšte i
	žegomo	The passive ending does not really make sense for 'sun'.
217:	i
	počeše gorěti xlъmi	Imperfect ending on an aorist?
218:	i zemlja zadimi se zělo i nbsa antixrъstova
219:	i zadimiše se vse sluge ego ot gorěnia slnčanago
220:	ležaxu jako mrъtvi na zemli
221:	i antixrъsъ smete se	Punčo: i antixrisь se saštisa ali nikakvo ne duma če go e sramь ot arxistratiga mixaila
222:	na mixaila rad ne smeše povedeti gorěnija	< *Mixaila radi or iobj construction ?
223:	na ssbě mixailo videše znamenie
224:	pokrivaše ego ẅblakomъ ne vdimo
225:	i rče mixailo
226:	ẅ
	sne čto da sъtvorimo	< *silne ?
227:	jako slnce goruće jes i žegušte nsъ
228:	i zemlja dimi se ot vělikago gorěnia
229:	i činove tvoi ležetъ jako mrъtvi na zemli
230:	da poveli čto da sъtvorimo da ne pobnemo	Next to a synthetic imperative, the da particle seems redundant.
231:	togda satanailъ rče
232:	ne boi se mixaile
233:	jesi li vděẅ koeju xitrostiju azъ živu
	i anglъskie sili moe	Punčo: svi+te anggele se mene bojatь
234:	ne boi se ot ogna
	sego	Unlike Tale of Alexander the Elder in the same manuscript, demonstratives are sometimes placed after the noun, especially in the second half of the text.
235:	i umъ moi	The two fragments of sentences are not found in Punčo, nor in BAR 1282.
236:	i sila moja
237:	mixailo rče
238:	ti silъnъ jesi
239:	ne boiši se
240:	nu azъ gorěšti sie ne mogu trъpeti
241:	ne vdiši li sione
242:	jere ẅstavix gornago ẅca
243:	i pridox k tebě
244:	i tgo rad palit me ognъ
245:	satanailъ rče kъ mixailu
246:	ne boi se ništa
247:	znamъ ezero veliko
248:	i poći ćemo kъ nemu da se ẅkuplemo da primimo xladъ dondeže zaće slnce
249:	i poćimo na istokъ
250:	i zatvori ćemo slncu vrata da ne možetъ nas siati
251:	slišavše mixailẅ ẅ ezeri i rad bis
252:	ere xoteše ẅpleniti ego
253:	i rče emu
254:	siẅne poidimo na ezero	Punčo: o vldko vasesilne
255:	togda satanailъ slugmъ svoimъ
256:	strizite mixaila
257:	i vъpazite mnogo
258:	eda kako lukastvomъ ili lъžiju vъzmetъ	Punčo: če onь sasь lukavština i sasь lьža doide pri nasь da ni otьvne dobro+to naše See the dictionary entry for details on the construction eda kako.
	blgodarenie ot	BAR 1282: darurile
	mne i sъtvoritъ mene ne lepa i ne slavna	A Slovakism?
259:	da ašte tako budetъ vъ posměx bdu slugamъ moimъ
260:	i glati xote aggli moi
261:	se knezъ nšъ ubogъ
262:	i plenenъ jes na mixaila i semъ	Punčo: no pazete dobre mixaila BAR 1282: Iară Mihail va rîde de mine
263:	azъ esmъ gъ
264:	da smetъ nikto lukavo sъtvoriti
265:	i
	vъzmъ slugi svoe i podoše na ezero	The participle does not agree in number with the main verb. Punčo: xaidate vie sasь mene na ezero i oni poidoxu i arxggelь mixailь poide sasь antixrista zaedno
266:	i besědovaxu ẅ bgu kako xote zatvoriti putъ slncu
267:	i rče mixailo kъ antixrъstu
268:	gdne pospešimo se za slnca
269:	a po tom čto xoštemo sъtvoriti vъ skore
270:	i togda idosta na pospex do ezera
271:	i takoi rče satanailъ kъ mixailu
272:	vъlězi da primiši xladъ
273:	azъ že ti poslužu
274:	jako dragъ mi jesi
275:	rče mixaila
276:	n estъ rabъ boli gdna svoego
277:	ti na nbsjexъ prъvi jesi bilъ
278:	ti ubo vъ
	glъbini prъvi xoštešъ biti	The word seems to be a Bulgarism: first for the jer reflecting an *ǫ, then for the case - a locative like in previous sentence would be expected. The sentence is not found in Punčo's version, nor in BAR 1282.
279:	azъ bo glъbini ezeru ne znamъ
280:	i boju se mrъskoga zvěra i zmija
	egože otcъ sazda	Punčo: štoto e tebe sozdala
281:	na ti silanъ jesi
282:	i zmija ukrotiši siloju svoeju
283:	i togda azъ vlězi
284:	mene že pače podobaetъ poslužiti tebě
285:	togda satanailъ sъnetъ ẅděždou svoju i věncъ i vsu slavu juže beše prielъ ot anglъ bžix
286:	i dastъ mixailu vъ ruce
287:	i rče emu mixailu
288:	da se ne sъblazniši ẅ mně
289:	i togda mixailo rče kъ nemu
290:	tako mi sile tvoe
291:	ne imaši lukastva vъ mene
292:	i paki rče satanailъ otae slugamъ svoimъ
293:	strъzite mixaila tvrъdo
294:	i vъleze kupati se vъ ezero
295:	i vъlezъ i paki izide
296:	i vdě mixaila imuštago očima nbo i gotovešta se
297:	i rče jemu
298:	mixaile vъse klъneši mi se siloju moeju
299:	na zaklъni mi se vъ višnimъ ocemъ da bdu bezpečalanъ
300:	vdě mixailъ jako ne može sъlъgati lukastvu ego
301:	i paki rče
302:	tako mi sile tvoe vldko i sile vъ višnago otca
303:	n ěstъ ljukastva vъ mně
304:	togda lukavi rče
305:	n ěstъ lukastva vъ mixailu
306:	i otloži se skrъbi i strax
307:	i trepetnu ne čsъtivemi kriẅma svoima
308:	i sъnide vъ prěspodna ezeru
309:	i glsъ i gromъ bъis vъ vodax ot sъxoždenia lukavago
310:	i sъtrъ množъstvo ribъ i zvěri zemlъniix i morъskix
311:	i usliša zmъi glsъ groma velikъ
312:	i stoeštu satanailu vъ prěspodnex glъbinax i xvati se sъ nimъ
313:	i rče emu zmъi
314:	nnja sъtrъlъ jesi vse živine morъske	Punčo: saga izbi svi+te živini morskie a ja xočemь tebe da zatriemь do konecь
315:	nъ podi va glъbini do konca glъbine
316:	ere že iskax i otbrětox	Punčo: reče źmii sanьtailь (:) i ja što sakaxь i ja naidoxь
317:	i sъniti xoštu do konca
	glъbini	Nikoljac 82: vъ adъ (cit. in Coṣcodan 2017:20)
318:	togda mixailo pomli se gu
319:	glu ti vsedrъžitelu i věčni cru iže ognimъ činomъ sъzdatelu i ne vidimimъ silomъ upravitelu egože ot člvka kъ niktože nigde ne vdimo
320:	budi mně pomoštnikъ arxaggu tvoemu
321:	ti ubo cru svoimъ xoteniemъ ni zvav že emu učitelu na zemlu	The sentence does not really make sense, probably going back to a participial clause. Punčo skips it, if it was part of his source: budi mi pomoštnikь i prekloni dlьbinu morsku kolkoto e do nebesa visoko. It also seems to be skipped in BAR 1282.
322:	tъi ubo vldko vsačъskimъ oȕsliši me vъ sъi čsъ
323:	i
	prěkloni glъbinu siju	BAR 1282: turbură
324:	prekloni ne nbsa	Punčo: tolko da stane more+to dlьboko da ne može antixrisь skoro da izlezne iz nego da me ne fane toja besь no ti
325:	i spusti prěstuju desnicu svoju vldko da ne ẅbimitъ mne lukavi sъ besi svoimi	Punčo: no ti gs-di pušti nad mene tvoju prčs-oju desnicu ta me izbavi da imašь pofala o(t) tvoi+te angg-li
326:	nъ kosni se ẅružno ego jako da ne poxvali se ẅ arxanglě tvoimъ
327:	i pomli vse mixailo
328:	i sъtvori znamenie vъ
	ezeri strašno u ime nbsnago ẅca	A soft-stem ending is not expected in this lemma.
329:	i zatvrъdi ego ledomъ
330:	i trepetnu kriẅmъ svoim	BAR 1282: Și Mihail scoase spata și abătu în dracii și-i gonia de nu se știa unul cu altul. Atuncea Mihail luă veșmîntul lui Dumnezeu 'And Michael then took out his spade (sword?) and slayed the demons until they couldn‘t recognize each other. Then Michael took the garment of God and the crown and the flags' (Coṣcodan 2017:20)
331:	i dode do prъvix nbsъ
332:	i tui srete jego gъ bъ
333:	i ẅbradova se o nemъ
334:	i rče
335:	radui se mixaive
336:	prinose svoe nъsvomu	Unclear, possibly < *prinose svoe gs-dnu svoemu ? Punčo has simply radui se mixaile arxistratiže i mixailь togiva vozupi .... Coṣcodan interprets the phrase from BAR 1282 că ți le aduc pentru toți și de la toți 'because he brings the owner that which is His' as equivalent to Tvoja ot tvoix ... below.
337:	i
	arxanglȉ vъzupiše glsomъ velikimъ	Both Punčo and BAR 1282 show Michael as the subject here, indicated by the 3sg form in the next sentence too.
338:	i rče
339:	tvoja ot tvoix tebě prinosite se ot vsex i za vas
340:	i
	uvedše vse sile jako mixailo pride	A finite verb would be expected, so it is likely a contraction of *uvěděšę. Punčo: dočuxa.
341:	i vъzupiše edinimъ glsomъ
342:	tebě poem
343:	tebe blgosvimъ vldko
344:	slavim te
	blgosvešte	See the dictionary on details about the lemma.
345:	blgodarim te vldko vsedrъžitlu
346:	mlim ti se be nšъ
347:	i vъzdaši xvalu i věselie mixailu i slavu veliju zemla že i more	Ps 68:35 - da vosxvalętъ ego n-bsa i zemlę, more i vsę živuštaę vъ nemъ
348:	i bezna pokoleba se
349:	i
	tui slavu oȕsliša satanailъ prěspodne	Or tuju ?
	glъbine	A locative without preposition? Possibly goes back to a genitive (*izъ prěspodьny glǫbiny) construction, as in BAR 1282 (din fundul mării).
350:	i uvdě jako ẅplěnenъ bȉs
351:	i smete se zělo
352:	i boril se beše *g* čsȉ
353:	i togda otrinu zmъa ot sěbě
354:	i milъ *d* izide na isxodъ ezera
355:	i ẅbrete znaminie nbsnago
356:	i uboě se
357:	i vъzupi glsomъ velikim
358:	i rče
359:	gde ste aggli moi
360:	i ne bis glas ot nix ni slišania
361:	sъtrъ	The sentence shows a lot of Serbisms: an l-participle would be expected in plusquamperfect, -o, confusion of /a/ and jer in the preposition (na for temporal relations is also not fully CS), single n.sg.dat/loc ending...
	oboix beše mixailo nъ ẅšъstiju svoemъ	The number of Satanael's angels is unclear - earlier he mentions 40 thousand.
362:	i vděvši lukavi satanailo jako vъzbranitъ emu znamenie gsne
363:	izъšъẅ beše izъ ezera tog kamen vělikъ
364:	drъžnъ ego *s* lakъtъ
365:	i širna ego *r* lakъtъ
366:	onъ že udari pronorlivi satanailъ vъ tvrъdъ kamenъ bezakonimъ svoimъ vrъxomъ	BAR 1282: Și zberă și zbură Satanail ș-o dete cu capul de ghiață 'And Satanael shrieked and flew up and hit with his head the ice.' (Coṣcodan 2017:21)
367:	i otrinu ot ezera kamen *e* pъprištъ ot mesta
368:	beše že gora pri ezere tom
369:	i narče se gora ta tadera i do seg dne
370:	izide lukavi satanailъ
371:	i ẅbrěte sile svoe izbiene ležešte jako mrъtvi
372:	i vъzupi gle
373:	uvi mně zabludivšomu
374:	vse sile i nadeždu pogubix
375:	i
	poskrъžita zubi	A dual?
	svoim	Possibly a ligature for final -imi?
376:	i trěpetnu kriom svoim
377:	i stižna *g*emъ nbse	The locative makes more sense in face of later versions. Punčo: i stignu mixaila na treto n-bo BAR 1282: și ajunse pre Mihail la al treilea cer 'and he reached Michael in the third heaven' (Coṣcodan 2017:21)
378:	i uxvati ego za stupalo i za desnu ruku lukvoju svoeju desnicoju	Punčo: i frьli čengelь ta go fanu za stupalo
379:	i uxiti mixaila za stupalo
380:	i uxvataše ego za stuju i botkanu ẅdeždu
381:	togda mixailo vъzupi glsomъ velikimъ
382:	i rče
383:	prizri vldko na svoego raba
384:	i pokri i sъxrani prědstatelu svoemu
385:	i prostri ruku svoju
386:	primix skrъbъ ot lukavago
387:	i uxiti me za šuju nogu
388:	i poimlet me za bžstvnu ẅdeždu
389:	togda sъnidi vldko
390:	ẅbimi me lukavi	Formally an imperative form, although a 3sg.aor would make more sense. Maybe forms like poimlet above were too archaic.
391:	na gde ne ẅstavi mne raba svoego
392:	poginuti xoštu
393:	vъ višni iže vldka rče glsomъ velikim
394:	mixaile ne boi se
395:	izmi mačъ svoi
396:	i udri ego po suštem vrъxu
397:	i otnimi mu silu ego
398:	i porazi emu vděnie zraka
399:	tagda mixailo rče
400:	gi poveli mi tvoja drъža i tvoja mlstъ da do konca pogublȕ ego da vasegda ne smějušta nsъ
401:	togda rče emu gъ
402:	ne tako mixaile
403:	nъ jako rekox ti
404:	*vi* sili dax emu prěžde
405:	otnimi ot nego *e* silъ	Punčo: otseči mu ot krila+ta *e*
406:	a stavi emu *z* silъ
407:	togda mixailo ize sъmrъtosni mačъ
408:	i	Punčo: i udari antixrista po vrьx po glavu
	udri ego prězъ vrxъ	Formally an imperative form.
409:	i otpade lukavi
410:	i ne može pornolivi satanailъ	< *iznemože ? Punčo: i zabi mu slux
411:	i otide vъ prěispodnuju posramlenъ i ẅbnaženъ i ẅplenenъ jakože pdobaše
412:	mixailo prěda bgotkanu odeždu i ne uvedaemi věncъ skipetra arxaglъskixъ činovъ
413:	i prědastъ vъ rucě bži
414:	tako sъtvori mixailo jako ne das jemu gъ pogubiti satanaila do konca
415:	i prixoždaxu kъ arxistratigu mixailu vse činove prъvie vlasti i prěstoli i gъstivija xerovim i saraximi mngoꚙčita i životna i četvorokonъčъnъja i mnogoẅbrazna legioni agglъsci
416:	i vse sile gornago erusalima prixoždaxu na vděnie mixailovo jako da vdětъ
	voinaka	Seems like a combination of voinik and junak.
417:	i ẅbradovaxu se prixodešta
418:	i zrěxu ego ponikla licemъ ego jako znojano
419:	i vъzdaše jemu xvalu i radostъ veliju
420:	bu nšemu slava vъ věki
421:	imnъ