sat CIAI 1161 - How Michael Defeated Satanael
source

1:	Slovo zlato.ustago iwna.
2:	Kako pověde mixailь. santaila,
3:	gdě blgoslovi	Formally, an o-stem sg.loc.
4:	gь bь nšь ıs xsь. tvorcь nbu i zemli i vsakomu. sazdanïju iže vsa edinemь. slóvomь.
	sьtvori množstvo agglь i arxanglь. i wružïja mnoga vь višnemь erslьïmě.	The verb could be also the head of the clause iže vsa edinemь slovomь ....
5:	sьnidetь iže vь míré bь gь i wt lukavago.
	branitь rod člvčьskí.	Could be a supine after sьnidetь! Although such forms appear in contexts expecting ti-infinitive in Legend of Troy abundantly.
6:	gь wsnova zemljú
7:	i nasadi rȁi.
8:	i člvka sьtvori po ẅbrazoȕ svoemu. prьsti vьzmь wt zemlè.
9:	i povele jemoù vladati, vь rajȕ i crьstvovati. ndь vsakimь dixánïemь na zemlì,
10:	tgw že
	člkaь vdě lukavi. satanailь.	The a is written above the line, so the ending is ambiguous.
11:	i pade nica na zemljù zlóju mísáliju misle.
12:	i rče
13:	sьtvori gь, wt zemlè prьstna člvka.
14:	i prěviše nbsь sьtvori ego.
15:	i proslávi ego
16:	ẅcri vse.
17:	i agglьskïe
	sile poklanaju se jemoȕ.	OCS sily, likely a Serbian pl.nom form.
18:	azь že zreti ego ne mogu. ni pokloniti se jemou.
19:	nju sьberu sili svoe, i slvu svoju i vse čini agglьskïe xilajadь *m*
20:	i vьzmu bgotkanuju, ẅdeždou i vsьčьstnì bgopleteteni. věncь skipetra arxanglьskix. činovь
21:	istína vsa vьzmù.
22:	izidù wt nbsь
23:	i postàvlù. prěstolь svoi na ẅblacex nbsnix
24:	i budù. podbnь višnemù.
25:	i ta vsa pomísli. prělúkavi
	satanailo.	The final -o possibly reflects Serbian phonetic shift -il > -io (see below e.g. gavrio).
26:	i prebláznì množьstvo. agglь
27:	izide wt utvrьždenix *z* nbsь
28:	i ta vь mьglúvenïe.
29:	wt
	kede izide	< *kędě < *kǫdě ?
30:	i wttvrьze. nbsa skrovišta. vitrù i dьždou.
31:	i prolijaše vdu na zemljù.
32:	i sьtvori nbsa podbna sebě`
33:	i
	sьtvorit slnce. tьmno i lunù tьmnù.	The final -t of 3sg.prs form seems to be used less regularily.
34:	izzvede
	bezračne	Or bezračie ?
35:	i postavix. prěstolь svoi na ẅblacex. nbsnixь
36:	i sdě na prěstole svoemь ẅkrstь množьstvo nečistix besovь. své ne gornix sílь. xilïjadь *m*
37:	vь višni iže ẅcь prizvà. arxagle svoè *d* prьvie slugi svo prestola svoego, strašnago mixaila. i gavrila i úrila i raxavila.
38:	i rče gь kь
	nimi	sic
39:	da vděste li vi moi aggli, kako izbèže prělukavi sátanïo. i kako si prělьsti množьstvo arxaglь. ixьže azь stvorix svtimь dxomь.
40:	iměxь. ixь
	nbsnix silì svoe	Case discord with sili svoe
41:	wnь že prěblazni ix.
42:	izvede ix vь tmù kromešnù.
43:	azь že paki sьtvoriix, člvky̏
44:	i
	budù izьbrani da tvoretь, volù moju. apsly̏ i proki. i mčnky̏.	Formally, a CS 1sg.prs, but in SC could be a 3pl too (or a very archaic 3pl.imp/injunctive, of course).
45:	i búdut mì jako aggli.
46:	i umnožu angle svoè. stokraticeju wt agglь wtpadьšix sь nbsь.
47:	arxistratizi. rekoše
48:	gi dokole ištetь litavi.
	blazni i mučiti rod člčaski	A shortened infinitive?
49:	gь rče
50:	vьzmù *z*
	čestь wt mìra wt *z* mîrь` vékovь,	The sentence is not meant to make sense anyway, so both CS čьstь 'honor' and čęstь 'part' could appear in the context.
51:	arxangli ne razúmeše. slóvù eže rče gь.
52:	i rékoše
53:	prójavi ni eže rče ni,
54:	gь rče
55:	imamь vamь`. projaviti slóvo na dь´ske, vamь razumei istini wt mene
56:	amínь. glu vamь
57:	egda satanailь. sьblazni se. wtběže
58:	i bolezni vь prьst nà. člka položi. egože azь sьtvorix svoima
	rukami,	Number discord following svoima.
59:	nь i tь xoštetь častnь` biti, vь vtóróe moe prišastïe.
60:	togda crьstvovati, xoštetь sьmrьtь na vsakomь, dixanïemь` po zemlì, na člvicex i skotexь,
61:	jako to i vse vьseja satanailь. svoimь prěstuplenïemь prьstь. želo sьmrьtnoe,
62:	i vlastь satanailova. vь tmù kromešnuju,
63:	i po tomь` sьtvori drug svètь bezdani. iže i besmrьtni, i bezьskočani.
64:	i tui bdětь radostь i životь
65:	bdětь. pravednici sь mnoju vь crьstvoù	The form does not agree with the plural subject.
	nbsenoùmь.	The corrupted ending can reflect both sg.dat and loc/inst.
66:	a zakonoprěstupnici ispadutь.
67:	i usadiše glsь gljušte.
68:	ne čistivi ne uzretь
	sláve bžïe	< *slavę < *slavǫ because of nasal mixing ? Or a Serbism?
69:	i rekoše arxistratizi.
70:	eliko
	xoštešь´ možěšь.	Shortened 2sg.prs forms.
71:	i paki rče gь
72:	arxistratiže gavrile. tebě glju
73:	sьnidi. kь donemú mčtelù. da vьzmeši wt nego. bgotkanu ẅdeždou i svě`tli. věncь skipetra arxinglьski. činovь i vsú slávú. juže vьzetь wt mene.
74:	gavriẅ rče
75:	velikaı satanailь´. po xitrostiu xitrosti svoei.
76:	preblazni množьstvo. anglь tvoix
77:	tgo rad boju se iti kь nemu.
78:	vldko rče
79:	poslúšai. povelenïe bžïe.
80:	gavriẅ rče
81:	vldko jako wt věka. aglomь ne vědoma, taina u tanьstvě
82:	i drь`žiši vь besmrьtnoi rucè bžstva svoego.
83:	i nečisti dxь svoimь lukastvomь. prědelivaše kь namь.
84:	i nna
	vьsprimi ne čьstivïe sili	Or a corrupted aorist form?
85:	i vьzdviže se.
86:	na divno božьstvo beše bo. vldko
87:	dlьžno ego jes *r* lakatь
88:	i širina ego jes *n* lakьtь
89:	i šija ego jes *vı* lakátь
90:	ústà ego jako trьpeza, velika
91:	pogledь jako zmija aspida.
92:	i *g*
	glave.	The ā-stem plural form is a Serbism, formally a sg.dat in CS.
93:	sěditь na nemь sotona. i smrьtь
94:	i
	koni	A m.pl.acc form would be expected in CS.
	naskrь`ži štetь. zubi svoimi,	Formally a 2/3sg.aor in CS, but likely representing a future indefinite form with a somewhat hypothetical meaning. In dialectal context, it could be analyzed as a 3sg.prs as well (like da prosti below).
95:	i tgw rad vldko ustrašiti me xoštetь,
96:	i tgo rad prěposlušaju tvoju silu da prosti me svoego rabà, vldko
97:	rče jemoȕ gь
98:	dobri. rče gavrile.	< *dobrě ?
99:	i prosti že vldko. prědstatelu svoemú gavrilú.
100:	i paki rče gь kь arxistratigu mixailú.
101:	mirь` do mirà
102:	adámь prьvì bistь
	sinà moego edinorodnago	As originally a u-stem, the ending would formally be a sg.acc form.
103:	ego crьstvà. oȕpodoblu. tebě`
104:	glu dnsь
105:	sьnidi kь donemù. mčtlù
106:	i vьzmi mi wt nego bgotkanú ẅděždu i ne uvedimi věncь. skipetra arxigglьski činovь. iže vьzetь wt méne.
107:	i sьtvori ego ne slavna i ne lepna. jakože podobae.
108:	i da poznajutь slugi ego, jako
	prěblaženi sútь,	Likely a misreading of *prěblazneni 'deceived'.
109:	rče arxanglь mixàilь.
110:	vldko vsesile ti
	věšь bo zlòúmnago samogo, jako posramiti me, xoštetь	A Serbism (OCS věsi).
111:	na povelenïja i blgosti
	tvoe. preposlúšati ne mogu	Number discord following povelenija, but if it reflects a nasal, it may agree with blagosti.
112:	poiti xoštu kь donemú. mčtlu,
113:	pospeši me vldko
114:	i prěsvě`túju desnìcù, postavi
	na lice moemь. pomoštь mně.	The scribe seems indecisive about the case: sg.nom/acc of lice would be more appropriate after postavi than loc/inst of the adjective.
115:	i mlu ti se vldko
116:	glsь. iže imamь glati da ne prognevaeši se na me
117:	gь vidi bo vsakie. xitrosti. satánaìlь ili ego jako vsi angli ego	The syntax seems broken. Punčo: če nali znaešь g-di zašto e toja santailь xitarь i lukavь i silenь i voevodi aggelski treperatь ot nego ot zьlь negovь razumь
	trepeštu da prělьštù ego razúmь.	Punčo's translation hints that angli ego should be the subject.
118:	da ašte ne sьlьžu emȕ. to i kako prělaštu ego.
119:	gь rče emú
120:	ti moi mixàile poidi kь donemu mčtlu.
121:	da ako rčešь emoȕ lьžu. da bude ti vь blgovolenïe
122:	i tako ẅpleni ego.
123:	i ja ti xoštu pustiti slьnce da ti rabotaetь.
124:	i ražegu ego *z* česti pače slnca sïjajuštago iže budetь gorь`
125:	i xlьmi izgoretь i zemlà *n* lakьtь.
126:	isuštu morà. dvè česti
127:	i proliju gnevь` moi. na sni protivnïe. i
	zakonoprěstupnici.	A pl.nom form conjuncted to acc.
128:	mixàilò rče
129:	vldko da kako mogu. ja i goreštinu trьpeti. i gnevь blgostine tvoe.
130:	gь rče emu
131:	mixaìle ne boi se ti.
132:	ja ti puštú nad vrь`x tvoi. ẅblakь studenь.	Lit. ʺover your topʺ
133:	togda mixàilo pade na
	nozi. vladične	Formally, the ending looks like a m.pl.nom - the expected f.pl would be nogy, dual noźě.
134:	i prostrè ruku svoju. prěsvètù
135:	i postavi na glavu. mixàilovù jako da sьžetь glàvú. antixrьsovu i vsú silu ego.
136:	togda mixailo blgoslovi se u vldke cra..
137:	i sьnide na *v*ro nbo
138:	i ze sьmrь`tosni mačь` svoi.
139:	i naẅstri ego.
140:	i
	prostri	Formally reflects the imperative form, or a shortened 3sg.prs: the expected aorist would be prostrě, as seen above (with a Serbian reflex of the jat).
	krili svoi *m* lakatь vь širinu.	A dl.nom/acc krilu or pl. krila would be expected.
141:	i potrubi. truboju svoeju.
142:	i trepetnu. kriwm svoima
143:	i pode sь nbsьnix visotь.
144:	i wt sьxoždenïja ego. i wt glas krilú ego rastúpaxu se. nbsa
145:	i úboja se zemlà
146:	i pobeže.
	mórь	Punčo: i more+to pobegna
147:	i glьbine bezdani potrьsoše se
148:	i antixrьstь sděše na prěstoli svoemь.
149:	i smete se
150:	i rče
151:	čto bi
152:	jako potrese se zemlà dnsь.
153:	čto li jes
154:	jako morь pobeže.
155:	egda jes gnevь gornago wca na nsь. eda na ratь samь gredetь
156:	i vьzrevь lukavimь svoimь ẅkomь. nbo i vide mixaila sьxodešta jako stupь. ẅgnьni
157:	i pozna ego.
158:	krepok
159:	i mnogolěpno lice ego beše.
160:	i rče satanàilь slugamь svoimь
161:	mixàilo, wt nbsь gredetь.
162:	da ne vemь ili ẅ dobre ili ẅ zlì. gredetь
163:	na izidimo. vь sretenïe emú da vdimo koimь delomь idětь kь namь.	Use of na as a conjunction comes in the whole manuscript - possibly a misreading of pa ?
164:	i podoše vse sile ego. vь srětenïe míxaílu.
165:	i vděnïe eže vděše. sьmrь´tnonosni mačь`.
166:	i ne smijaxu pristupiti kь nemu.
167:	wt glasь krilu ego rastupaxu se nbsa
168:	i wtpadaxu. lukavi běsi *g* paprišta
169:	i padaxu nica na zémljù.
170:	to že uvide lukavi satanailь jako ẅ zlě idetь mixàilo kь nemu.
171:	i zetь mačь` svoi iwgnì. i strlì svoe
172:	i lukь svoi. naprěže
173:	i ugotove s[e] jako na branь na mìxaila.
174:	togda mixailo. sleze na
	kamenь.	In OCS, it could be interpreted as a m.sg.acc form.
175:	i znamena zemljù
176:	i rče zemli
177:	tako gle ti gь.
178:	stanemь dobre.
179:	stanemь sь straxomь.
180:	togda zemlà i vsa jaže na nei ukrotiše s[e].
181:	i bistь tišina po velenïju mixàilovu.
182:	i vdě nbsa jako ledь i slnce tamno i mscь blě`dь
183:	i ta vsa vdě míxailò.
184:	i rče lьžu poxválíti ego.
185:	i
	gle	The form can reflect both a participle (glagolę) and a truncated 3sg.prs form (glagolje-tъ).
186:	ẅ
	sinè vděxь dela tvoa dobra i tvoja xitrosti i sili tvoe velike.	Punčo: o silne
187:	i děla tvoja dobro sьtvorena. wt višnago ẅca.	Punčo: če e bila tvoja+ta rabota po+golema o višnjago o-ca
188:	a ti gotovišь strěli. i lukь svoi
189:	i mьčь svoi ẅstriši na me.
190:	jako na branь. gotoviši se na me
191:	i ne podobna. tvorši
192:	azь že vděẅ samь. jako vsaki crь radь jes. egda vditь voinika wt tuždixь. mestь prixodeštago. ili starišinu.
193:	gotovitь emu prěstolь. i trьpezu
194:	i
	ẅblobiznju ego	The form is unclear, maybe reflecting a truncated 3pl.prs form (< *oblobiznǫtъ)? Miklosich has 1sg.prs oblobъžǫ.
195:	azь že
	pribegьjemь wvde biti s tobomь.	1sg.prs -em would be a Serbism, like the ovde (for *semo?) and tobomь (o-stem sg.inst ending on a 2sg pronoun) too. Punčo uses perfect: smь prebegnalь.
196:	a ti strěli i mačь gotoviši na me.
197:	viděx bo dela tvoja. dobra i velike xitrosti tvvoe
198:	i vděxь nnbsa. ukrašena i utvrьždena wt ruku tvoeju
199:	i vděxь. slnce prěsvě`tlo i mscь sïjajušte.
200:	i vděxь zvězde ukrašene i vitrь vijušti.
201:	i vděxь siljù tvoju.
202:	i tgo rad pridox k tebě`.
203:	egda xošteši. da budú s tobòmь newtstupno. a po malu vrěmene. vsi pridútь činove xilïjadь biti s toboju ẅvde.
204:	togda satanailь rče slúgamь svoimь.
205:	rduite se dnsь slúge moe.
206:	i vselite se angglьmi
207:	rduite se
208:	i veseli se prěstole moi
209:	vseli se i ti drьžavo moja.
210:	egda bo mixàilò pride kь namь. i vsú istinu izrče namь.	Punčo: zašto doide Mixailь pri nasь ta ni va istinu pravo kaza če xočatь svi+te angelski činove da doidatь pri nasь
	jako vse vlasti	Either jako or egda is breaking the syntax of the sentence.
	xotě priti. k namь	Likely from *xotętъ?
211:	i rče satanailь. kь mìxàilù
212:	radui se i ti, prikrasni mixaile zvězdo, svě`tla
213:	vь *v*go te sьtvoru moei silě.
214:	i povele postaviti mixailà na *v*romь prěstole
215:	sděštim nima. i drьžeštima za ruke. i povelenïemь bžimь. wtvrьze se slncu vrata.
216:	i prigrïja slьncè gorěšte i
	žegomo.	The passive ending does not really make sense for 'sun'.
217:	i
	počeše gorěti xlь`mi,	Imperfect ending on an aorist?
218:	i zemljà zadimi se zě`lo. i nbsa antixrьstova.
219:	i zadimiše s[e] vse slùge ego wt gorěnïa. slnčanago
220:	ležaxu jako mrьtvi na zemlì.
221:	i antixrьsь smete se,	Punčo: i antixrisь se saštisa ali nikakvo ne duma če go e sramь ot arxistratiga mixaila
222:	na mixàila rad ne smeše povedeti gorěnïja.	< *Mixaila radi or iobj construction ?
223:	na ssbě` mixàilo videše znamenïe
224:	pokrivaše ego. ẅblakomь. ne vdimo
225:	i rče mixaílo
226:	ẅ
	sne čto da sьtvorimo	< *silne ?
227:	jako slnce goruće jes. i žegušte nsь
228:	i zemljà dimi se. wt vělikago gorěnïa.
229:	i činovè tvoi ležetь´. jako mrь´tvi na zemlì.
230:	da poveli čto da sьtvorimo. da ne pobnemo	Next to a synthetic imperative, the da particle seems redundant.
231:	togda satanailь rče.
232:	ne boi se mixaile.
233:	jesi li vděẅ koeju xitrostïju azь živú.
	i anglьskïe sili moe,	Punčo: svi+te anggele se mene bojatь
234:	ne boi se wt wgnà
	sego	Unlike Tale of Alexander the Elder in the same manuscript, demonstratives are sometimes placed after the noun, especially in the second half of the text.
235:	i umь moi	The two fragments of sentences are not found in Punčo, nor in BAR 1282.
236:	i sila moja
237:	mixailo rče
238:	ti silьnь jesi
239:	ne boiši se,
240:	nu azь gorěšti sïe ne mogu trьpeti.
241:	ne vdiši li siwne
242:	jerè ẅstavix, gornago ẅca
243:	i pridox, k tebě
244:	i tgo rad palit me wgnь`.
245:	satanailь rče kь mixàilu
246:	ne boi se ništa,
247:	znamь ezéro veliko
248:	i poći ćemo kь nemu da se ẅkúplemo. da primimo xladь` dondeže zaće slnce.
249:	i poćimo na istokь.
250:	i zatvori ćemo slncu vrata. da ne možetь nas sïati.
251:	slišavše mixailẅ ẅ ezeri i rad bis
252:	erè xoteše ẅpleniti ego
253:	i rče emú.
254:	sīẅnè poidimo na ezéro.	Punčo: o vldko vasesilne
255:	togda satanailь. slugmь svoimь
256:	strizite mixàila
257:	i vьpazite mnògo.
258:	eda kako lukastvomь. ili lьžïju vьzmetь	Punčo: če onь sasь lukavština i sasь lьža doide pri nasь da ni otьvne dobro+to naše See the dictionary entry for details on the construction eda kako.
	blgodarenïe wt	BAR 1282: darurile
	mne i sьtvoritь mene. ne lepa i ne slàvnà.	A Slovakism?
259:	da ašte tako budetь. vь posměx bdu slúgamь moimь.
260:	i glati xote aggli moi.
261:	se knézь nšь úbogь
262:	i plenenь jes na mìxaila i semь.	Punčo: no pazete dobre mixaila BAR 1282: Iară Mihail va rîde de mine
263:	azь esmь gь
264:	da smètь nikto. lukavo sьtvoriti.
265:	i
	vьzmь slùgi svoe i podoše, na ezero	The participle does not agree in number with the main verb. Punčo: xaidate vie sasь mene na ezero i oni poidoxu i arxggelь mixailь poide sasь antixrista zaedno
266:	i besědovaxu ẅ bgu. kako xote zatvoriti pútь slncú.
267:	i rče mixàilo kь antixrь`stú
268:	gdne pospešimo se za slnca.
269:	a po tom čto xoštemo sьtvoriti vь skore.
270:	i togda idosta na pospex, do ezèra
271:	i takoi rče satanailь kь mixaílu
272:	vьlězi da primiši xládь.
273:	azь že ti poslùžu
274:	jako dragь mi jesi.
275:	rče mixàilà
276:	n estь. rabь` boli gdna svoego.
277:	ti na nbsjexь prьvi jesi bilь´.
278:	ti ubo vь
	glь`bini prь`vi xoštešь biti.	The word seems to be a Bulgarism: first for the jer reflecting an *ǫ, then for the case - a locative like in previous sentence would be expected. The sentence is not found in Punčo's version, nor in BAR 1282.
279:	azь bo glь`bini ezeru ne znamь.
280:	i boju se mrьskoga zvě`ra i zmïja
	egože wtcь sazda.	Punčo: štoto e tebe sozdala
281:	na ti silanь jesì
282:	i zmïja ukrotiši silòju svoejù.
283:	i togda azь vlězi
284:	mene ž[e] pače podobaetь. poslužiti tebě.
285:	togda satanailь sьnetь ẅděždou svoju i věncь i vsù slàvu. juže beše prielь wt anglь bžix,
286:	i dastь mixaìlu vь rúce
287:	i rče emú mixàilú.
288:	da se ne sьblazniši ẅ mně`.
289:	i togda mixailo rče kь nemu.
290:	tako mi silè tvoe.
291:	ne imaši lukastvà vь mene.
292:	i paki rče satanailь ẅtae slugamь svoimь.
293:	strь`zite mixáila tvrь`do.
294:	i vьleze kupati se. vь ezéro
295:	i vьlezь` i paki izide.
296:	i vdě mixailà imuštago wčíma nbo. i gotovešta se.
297:	i rče jemu
298:	mixàile vьse klьneši mi se silòju moeju.
299:	na zaklь`ni mi se vь višnimь ẅcemь da bdu, bezpečalanь`.
300:	vdě mixàilь` jako ne može sьlь`gati. lúkastvù ego
301:	i paki rče
302:	tako mi silè tvoe vldko. i sile vь višnago wtca
303:	n ěstь` ljukastva. vь mně`.
304:	togda lukavi rče
305:	n ěstь lùkastvà. vь mixàilù
306:	i wtloži se skrь`bi i strax.
307:	i trepetnù ne čsьtivemi kriẅma svoima.
308:	i sьnide vь prěspodna ezerù
309:	i glsь i gromь bьïs vь vodax. wt sьxoždenïa lukavago.
310:	i sьtrь množьstvo ribь i zvěri zemlь`niix i morьskix.
311:	i uslìša zmь`i glsь groma velikь`
312:	i stoeštu satanailú vь prěspodnex glь`binax. i xvati se sь nimь.
313:	i rče emu zmь`i
314:	nnja sьtrьlь jesi vse živine morь`ske.	Punčo: saga izbi svi+te živini morskie a ja xočemь tebe da zatriemь do konecь
315:	nь podi va glьbini do konca glьbine.
316:	ere že iskax. i wtbrětox	Punčo: reče źmii sanьtailь (:) i ja što sakaxь i ja naidoxь
317:	i sьniti xoštù do konca
	glь`bini.	Nikoljac 82: vъ adъ (cit. in Coṣcodan 2017:20)
318:	togda mixàiló pomli se gu
319:	glú ti. vsedrьžitelu i věčni cru. iže wgnímь činòmь sьzdatelú. i ne vidimimь silòmь` upravitelú egože wt člvka. kь niktož[e] nigde ne vdimo
320:	búdi mně`. pomoštnikь arxàggu tvoemu,
321:	ti ubò cru svoimь xotenïemь. ni zvav že emu učitelu na zemlù	The sentence does not really make sense, probably going back to a participial clause. Punčo skips it, if it was part of his source: budi mi pomoštnikь i prekloni dlьbinu morsku kolkoto e do nebesa visoko. It also seems to be skipped in BAR 1282.
322:	tьi úbo vldko vsačьskimь oȕsliši me vь sьi čsь.
323:	i
	prěkloni glь`binu sïju	BAR 1282: turbură
324:	prekloni ne nbsa.	Punčo: tolko da stane more+to dlьboko da ne može antixrisь skoro da izlezne iz nego da me ne fane toja besь no ti
325:	i spusti prěstuju desnicu svojù vldko. da ne ẅbimitь mne lukavi sь besi svoimi.	Punčo: no ti gs-di pušti nad mene tvoju prčs-oju desnicu ta me izbavi da imašь pofala o(t) tvoi+te angg-li
326:	nь kosni se ẅrúžno ego jako da ne poxvali se ẅ arxanglě` tvoimь.
327:	i pomli vse mixàìlo.
328:	i sьtvori znamenïe vь
	ezèri stràšno. u ime nbsnago ẅca.	A soft-stem ending is not expected in this lemma.
329:	i zatvrьdi ego. ledomь
330:	i trepetnu kriẅmь svoim.	BAR 1282: Și Mihail scoase spata și abătu în dracii și-i gonia de nu se știa unul cu altul. Atuncea Mihail luă veșmîntul lui Dumnezeu 'And Michael then took out his spade (sword?) and slayed the demons until they couldn‘t recognize each other. Then Michael took the garment of God and the crown and the flags' (Coṣcodan 2017:20)
331:	i dode do prь`vix nbsь
332:	i túi srète jego. gь bь
333:	i ẅbradova se w nemь
334:	i rče
335:	radui se mixáive.
336:	prinose svoe nьsvomú.	Unclear, possibly < *prinose svoe gs-dnu svoemu ? Punčo has simply radui se mixaile arxistratiže i mixailь togiva vozupi .... Coṣcodan interprets the phrase from BAR 1282 că ți le aduc pentru toți și de la toți 'because he brings the owner that which is His' as equivalent to Tvoja ot tvoix ... below.
337:	i
	arxangly̏ vьzúpiše glsomь velikimь.	Both Punčo and BAR 1282 show Michael as the subject here, indicated by the 3sg form in the next sentence too.
338:	i rče
339:	Tvoja wt tvoix tebě. prinosite s[e] wt vsex i za vas.
340:	i
	uvedše vse sile jako míxailò. pride	A finite verb would be expected, so it is likely a contraction of *uvěděšę. Punčo: dočuxa.
341:	i vьzúpiše edínimь glsomь.
342:	tebě poem
343:	tebè blgosvimь. vldko
344:	slávim te
	blgosvešte.	See the dictionary on details about the lemma.
345:	blgodarim te vldko vsedrьžitlù.
346:	mlim ti se be nšь.
347:	i vьzdaši xvàlú i věselïe mixàilú i slavu velïju zemlà že i morè.	Ps 68:35 - da vosxvalętъ ego n-bsa i zemlę, more i vsę živuštaę vъ nemъ
348:	i bezna pokoleba se.
349:	i
	tui slavu. oȕslìša satanailь. prěspodnè	Or tuju ?
	glь`binè.	A locative without preposition? Possibly goes back to a genitive (*izъ prěspodьny glǫbiny) construction, as in BAR 1282 (din fundul mării).
350:	i uvdě jako ẅplě`nenь by̏s
351:	i smete se zě`lo
352:	i boril se [beše] *g* čsy̏.
353:	i togda wtrinu zmьa wt sěbě.
354:	i milь *d* izide na isxòdь ezéra
355:	i ẅbrete znaminïe. nbsnago
356:	i uboě se.
357:	i vьzupì glsomь velikim
358:	i rče.
359:	g.de ste aggli moi
360:	i ne bis glas wt nix. ni slìšanïa
361:	sьtrь	The sentence shows a lot of Serbisms: an l-participle would be expected in plusquamperfect, -o, confusion of /a/ and jer in the preposition (na for temporal relations is also not fully CS), single n.sg.dat/loc ending...
	wboix beše mìxàilo nь ẅšьstiju svoemь`	The number of Satanael's angels is unclear - earlier he mentions 40 thousand.
362:	i vděvši lukavi, satanailo jako vьzbranitь emú znamenïe gsne.
363:	izьšьẅ beše izь ezerà tog kamen vělikь
364:	drьžnь` ego *s* lakьtь
365:	i širnà ego *r* lakьtь
366:	wnь že udári pronórlivi satanailь. vь tvrь`dь kamenь bezakonimь svoimь. vrьxomь	BAR 1282: Și zberă și zbură Satanail ș-o dete cu capul de ghiață 'And Satanael shrieked and flew up and hit with his head the ice.' (Coṣcodan 2017:21)
367:	i wtrinu wt ezéra kamen *e* pьprištь´ wt mesta.
368:	beše ž[e] gorà pri ezére tom.
369:	i narče se gora ta. tadera i do seg dne.
370:	izide lukàvi satanailь
371:	i ẅbrěte silè svoe izbìene ležešte. jako mrь`tvi
372:	i vьzupi gle
373:	uvi mně`. zablúdivšomú
374:	vse silè i nadeždu. pogubix
375:	i
	poskrь`žita zúbi	A dual?
	svoim.	Possibly a ligature for final -imi?
376:	i trěpetnu kriwm svoim.
377:	i stižna *g*emь nbse	The locative makes more sense in face of later versions. Punčo: i stignu mixaila na treto n-bo BAR 1282: și ajunse pre Mihail la al treilea cer 'and he reached Michael in the third heaven' (Coṣcodan 2017:21)
378:	i uxvati ego. za stupalo i za desnú rukù. lukvoju svoeju desnicòju.	Punčo: i frьli čengelь ta go fanu za stupalo
379:	i uxiti mìxàilà za stupalo.
380:	i úxvátaše ego za stuju i botkanu ẅdeždu
381:	togda mixailò vьzupi glsomь velikimь,
382:	i rče
383:	prizri vldko na svoegò. raba
384:	i pokri i sьxrani. prědstatelu svoemu.
385:	i prostrì rúku svoju
386:	primix skrьbь wt lukavago.
387:	i uxiti me za šuju nogú
388:	i poimlet me, za bžstvnu ẅdeždu.
389:	togda sьnidi vldko
390:	ẅbimi me lukavi.	Formally an imperative form, although a 3sg.aor would make more sense. Maybe forms like poimlet above were too archaic.
391:	na gde ne ẅstavi mne. raba svoego
392:	poginuti xoštu.
393:	vь višni iže vldka rče glsomь velikim.
394:	mixàilè ne boí se
395:	izmì mačь´ svoí.
396:	i údri ego po suštem. vrьxú
397:	i wtnimi mu silú ego.
398:	i porazi emú vděnïe zraka.
399:	tagda mixáilo rče
400:	gi poveli mi tvoja. drьža i tvojà mlstь. da do konca pogúblȕ ego. da vasegda ne smějušta nsь.
401:	togda rče emu gь
402:	ne tako. mixàile
403:	nь jako rekox ti
404:	*vı* sili dax emu prěžde
405:	wtnimi wt nego *e* silь`	Punčo: otseči mu ot krila+ta *e*
406:	a stavi emú *z* silь`
407:	togda mixàilo ize sьmrь´tosni mačь
408:	i	Punčo: i udari antixrista po vrьx po glavu
	udri ego. prězь vrxь	Formally an imperative form.
409:	i wtpade lúkavi
410:	i ne može pornolivi satanailь.	< *iznemože ? Punčo: i zabi mu slux
411:	i wtide vь prěispòdnúju. posramlènь i ẅbnàženь. i ẅplenenь jakože pdobaše.
412:	mixàilò prěda bgotkanú. wdeždú i ne úvedaemi věncь. skipetrà. arxaglьskixь činovь
413:	i prědastь vь rucě bži.
414:	tako sьtvori mixailo. jako ne das jemu gь. pogúbiti satanàila do koncà
415:	i prixoždaxú kь arxistratigú mixàilu. vse činove prьvie vlasti. i prěstoli i gьstivija xerovim. i saraximi mngo.ꚙčíta i životna i čètvorokonьčьnьjà. i mnogoẅbrazna legiwnì. agglьsci
416:	i vse sile gornago erúsalìma prixoždaxu. na vděnïe míxailovo. jako da vdětь
	vóinakà	Seems like a combination of voinik and junak.
417:	i ẅbradovaxu se. prixodešta
418:	i zrěxu ego ponikla licemь ego jako znojano.
419:	i vьzdaše jemu xvàlù i radostь velïju.
420:	Bu nšemú slàvà. vь věky
421:	imnь---