667 Veles edition - Alexander
source
| 1: | [...] pače vsego světa | |
| 2: | poneže esmъ takovoju videlъ vъ sně | |
| 3: | da ašte gde znaeši pověždъ mnʺ | da ašte 'so if' ? The "da" seems redundant. It could reflect a foreign (Greek) syntax, or the non-CS conjunction ta 'and, thus'. |
| 4: | togda i magdona izvědoše emu | |
| 5: | i videvъ ju i poznavъ ju i rče | |
| 6: | vъ istinu takovoju vъ sně videxъ | |
| 7: | i peetъ ju | |
| 8: | i otvde ju vъ veliku sarakineju | |
| 9: | Aleѯandrъ raste vъ domu oca svoego | |
| 10: | i bis | |
| ratnikъ prěd vsemm eziki i crъ vsem | Odessa: ratnikь krěp'kь | |
| ezikom | Odessa: elinomь 'of Greeks/pagans' | |
| 11: | I beše krasota ego velia zělo | Odessa: beše bo lěpota - Conjunctions i and bo seem to be interchangeable. |
| 12: | I rče vlъxvom svoim | |
| 13: | ašte mi izъobrěštete ženu | |
| lěpu i mudru pače vsěx veliko to azъ to vam | Odessa: lěp'ša i mudreiša vъsego světa | |
| dobro učinu | Odessa: vělïka dobra sьtvoru | |
| 14: | I vlъxvi že obidoše | |
| vsu zemlu | Odessa: vsju zemlu vlьšьstvom | |
| 15: | i obrětoše ženu | |
| vъ | Odessa: vъ mirei ou sïona cra | |
| more Siona cra crcu imušti crca veliku krasotu zělo | Possibly a jā-stem dat/loc.sg (Morea > *Moreě). Morea - Latin name of Peloponese. | |
| 16: | ime ei běše Iuglida | |
| 17: | I pridoše kъ Aleѯandru | |
| 18: | i povědaše emu | |
| 19: | Togda paki | |
| rče vlъxvom svoim | Odessa: rče vlьxvom svoim: sьberete me jako vъ sně sь neju da vimь drug druga. vlьxvi vlьxovьstvomь svoim sьbiraxu ix kata nošti | |
| 20: | i ljubiše se za *v* lět | Odessa: za *v* lět (Conev transcribes *k* '20') |
| toliko veliko kat nošti | Odessa: i toliko ljublexu se eliko želěxu kь večeru byti | |
| 21: | eliko vъ dni želaxu večerou biti | |
| 22: | da jako vъ sně zgovoraxu se Aleѯandrъ sъtvori se jako ednъ ot kupecъ | The meetings with Alexander in dreams prior to his coming to Paleopol were omitted in Veles ed., thus making this passage somewhat unclear in the narrative. Odessa: jako vъ sne sgovarasta+ se tako vъ dny tvoraxu. aleѯan'drь sъtvori se jako edinь koup'cь (no da) |
| 23: | i pride sъ korabmi vъ Paleopol kъ Sionu cru | |
| nosešte mngo imenia | The n.sg form nosešte is also seen in Petersburg and Adžar, Odessa has f.sg noseštïi. | |
| 24: | I darova Siona cra po običaju bivajušte | |
| 25: | i Sionъ crъ tog darova | Odessa: i sïon' crь togo daruva |
| 26: | I | |
| sьtvorista se bratja | CS pl.aor: 1. -xově, 2. -sta, 3. -ste (Lunt 2001:102). 3dl.aor -sta (also attested in Kiev d.) likely reflects an analogical levelling preceding the loss of distinctive dual. | |
| 27: | gulida crca po običaju bivajušte s Aleѯandrom vъ sně | Odessa: i giluda crca vъsegda sь aleѯan'dromь bešě vъ taine. egda xoteše aleѯan'drь sïwna cra gostity. wna tu sedeše sь aleѯan'dromъ |
| 28: | da egda gostesta se ona sěděše pri Alѯandrom | |
| 29: | Sionu se mněše jako Aleѯandrova žena ees | |
| 30: | da egda otxoždaše siъ vъ dom glaše kъ crci | Odessa: i paky ona otxoždaše vъ dom svoi. glaše crь sïon giludje |
| 31: | o velie čjudo o sem | Odessa: o vělïe čjud |
| 32: | Sia žena u sego kupca veliku prilikou imat kъ nemu | Does not really make sense in the narrative. The original is likely better reflected in Odessa ed.: ou sego kup'ca žena jest velïku tvoju priliku nosïtь |
| 33: | Togda Igulida gněvaše se ia | |
| 34: | i glaše | |
| 35: | Počto men prilagaeši k tomu | |
| 36: | da ašte takova esmъ | |
| 37: | da i ti priličen esi kъ tomu kupcu | |
| 38: | onъ paki zoveše Aleѯandra na gosti | |
| 39: | i ona tu be | |
| 40: | i tako tvoresta za *ź* mscъ | Odessa: i tako tvoreše vъsegda za *ź* mscь |
| 41: | Kogda u tog i obrětaše se | An unclear part, weirdly translated also in Odessa (i ou togo i ou togo wbretaše+ s(ę). i vъ ina ruxa prěměnjaše+ sę). |
| 42: | Aleѯandrъ vъ ina ruxa prěmenajušte se | Possibly it goes back to a more complex sentence, as prěmenajušte is formally a participle (Odessa has prěměnjaše), but the previous sentence does not make sense much more. |
| 43: | Imeše bo aleѯandrъ vъ korabi mantiju sъ zlatom i bisrom i kameniem ukrašenuju | The section is not attested in Odessa. Likely taken from the story of Solomon on Cyprus (cf. Mazon 1942:35). |
| 44: | čjuvše bo igulida jako prodavatъ Aleѯandrъ mantiju | |
| 45: | Sion crъ izvъnъ grda izъšlъ beše | |
| 46: | Igulida crca vъstavši sъ malo | |
| rabmi i prišъd vъ korabъ i vide mentiju | The pl.inst form differs in Veles and Odessa versions. Veles prefers -mi, which goes back to OCS u-stem ending -ъmi, while Odessa prefers -i (although it also has e.g. korabmi). This would be a regular reflex of OCS o/jo-stem ending -y, but it also may reflect a generalized pl.nom ending. | |
| 47: | Aleѯandrъ povle | |
| 48: | i vъzdigoše větrila korabou | |
| 49: | i unese Igulidu crcu | |
| 50: | i privde ju vъ velki gradъ Troanъ | |
| 51: | Togda gradъ potresese se zělo | |
| 52: | Amor crъ reče ocъ eg | |
| 53: | Vъ istinu sъbisъ se snъ moi | |
| iže videx glavnu ognu | Maybe shortens ideže 'where'? Or vъ nemže could be expected. Possibly Odessa ed. is closer to the original: sьvrьši+ se sьnь moi eže videx prěžde | |
| 54: | simwnъ crъ osta vъ pečali i vъ porugani velicěm | Written симѡнь, the м seems to be struck. |
| 55: | I pusti kъ Jugu cru bratu svoemu vъ vsanъ gradъ | |
| 56: | i | |
| juga crъ posla kъ svoim šurevem vъ Xanonъ i vъ xalъdeju i vъ Mestopotameju i vъ Persisъ i vъ Tarsisъ | The form resembles the use of short article in some modern dialects, e.g. diakona 'the Deacon'. It is possible that in the original Sion indeed sent his brother to Canaan to collect his brothers in law, but the following word is not congruent with it anyway. Also Odessa and other versions have a sg.nom (i.e. iogь posla) here. | |
| 57: | mesopotamъsti že crie xaldeisci i tarsïdsti i xanaonsti i sъbraše se vsěx cri *dı* | |
| 58: | i pridoše kъ Sionou crou | |
| na velki gradъ Troanъ | Odessa: na aleѯan'dra cra i na grad vělïky tradь | |
| 59: | i obъsedoše ego | |
| 60: | i | |
| rъvaše za *zı* lět | Odessa: ratovaše ego | |
| 61: | ne iměxu čto sъtvorti emu sъ množъstvom polema | |
| 62: | i bše vъ nix něki moužъ imenem Pamida pekrni Ijuga cra | |
| 63: | i sъtvori | |
| zarъ igrati | Odessa: zatrïky | |
| 64: | Da egda vsi voe nauči i zarъ grati toi že i tavliju sъtvori | |
| jako da o sebe sut a ne o polme | Odessa: jako da srьdce sę bolerě igrajušte | |
| 65: | I paki Pamida | |
| sъkova kona medna velika zělo | Miklosich: sъkovati 'xalkeuein, cudere' | |
| 66: | I vlěze vъ kona medngo Sionъ crъ i | |
| ju nim *l* voe dobri i xrabri | Written июним (Conev: s nim). | |
| 67: | A medni konъ imatnski xoždaše | |
| 68: | I paki Pamida podkova vse koni naopaku | |
| peldami | Gr. pelta ? | |
| 69: | i naredi vse voiski | |
| 70: | i sъtvori tri sta voevodi velikix | Vatican: i izbra *t* vitezъ xrabryixъ |
| 71: | i vъ nošti otidoše | |
| 72: | i sъkriše se za gradъ | |
| 73: | Na utria padoše na dalče ot | |
| grda | Veles editor writes grad city usually shortened, i.e. as гра with a д above. The sg.nom is marked with an additional jer after the a, as here, while sg.gen/acc is actually unmarked. This curious orthographic distinction is not reflected in Adžar, which uses the unmarked form both on positions of an expected nom and gen (annotated as Nmsnn there). | |
| 74: | A medni konъ osta na | |
| okolъ | Miklosich: okolъ 'kyklos, circulus' | |
| 75: | I povle aleѯandrъ vъvesti medngo kona vъ gradъ | |
| 76: | da egda približišiše se kъ vratom gradu togda izide | |
| izъ kona medna Sion crъ i *l* voe xrabri | Odessa: is konja i vьsi voi sь nimь | |
| 77: | i uetъ grdou vrat dondeže i Pamida prišъd sъ mnogie voe i sъ velikoju voiskoju | Not mentioned in Odessa ed. |
| 78: | i prěeše velik gradъ Trojanъ | |
| 79: | i razvališe ego gloušte | |
| 81: | Istъštaite do | Not in Odessa edition. Miklosich: tъštati 'epeigein, urgere' |
| osnovanie zemli | A sg.gen would be expected after a do. This is found also in Adžar, other versions have do konca 'until the end'. | |
| 82: | Aleѯandrъ že | |
| poe ženu svoju gulidu izъšъdъ noštiju izъ grda | An innovation: CS 3sg.aor would end in a -tъ (as above ou-etь). | |
| 83: | i beža kъ Sutanu crou | |
| zetu svoemu vъ | Both Veles and Odessa call Sultan a "son in law" of Alexander here, which is actually wrong - according to first part, he was his brother in law. | |
| sarakïneju | The -ara- is struck and overwritten by the page number. | |
| 84: | da | |
| jako beše gněvъ bži na Siona cra | Struck, reconstructed by Conev. | |
| 85: | da Egda vъzvratiše se vъ dom svoi ni ednъ ot nix ne obrětaše ženi svoe | |
| 86: | nъ tъkmo pusti dmovi obrětaxu | |
| 87: | Poneže bexu bežale sъ rabmi svoimi | |
| 88: | Aleѯandrъ že vъzdiže Sutana cra | |
| 89: | i pride | |
| 90: | porazi ego | |
| 91: | i razori velik gradъ Vasanъ | Odessa: i razory grad' velikь vь Vьsanь |
| 92: | i tex zemu vъzet sarakininъ vъ dosanie sěbe | Odessa: i tex vъzexu zemli sьrakinïi vь dostojanïe |
| 93: | takožde i na Siona cra prde vъ Moreju | |
| 94: | i porazi ego Aleѯandrъ | Not in Odessa ed. |
| 95: | Sъmiri se sъ rabmi sionskmi | Odessa: i smïri se aleѯan'drь sь rabi sïon'skimi. eže bexu bežali sь ženami detemi. |
| 96: | i bijaxu se rabi sъ gspodmi svomi | Not in Odessa ed. |
| 97: | Aleѯandrъ stoaše vъ | |
| eleosě | Likely the Oil Mountain in Jerusalem (Mt 26:30)? | |
| 98: | a Sutan vъ Paleopoli | |
| 99: | I toliko bexu teškie rati vъ tie dni e | Odessa: i tako ratovaše se za *v* msca |
| 100: | edinъ dnъ po tisušta mrъtvecъ budeše za | |
| *v* msca na dnъ po tisušta | Conev: *k* | |
| 101: | A ubiše *di* crie i voe ix | Odessa: i oubiše sıona cra i vъse voi ego |
| 102: | I osta Sutan crъ i Aleѯandrъ sъ nim lixo po *r* junka | |
| 103: | A to vsi izbieni biše | |
| 104: | Togda bo i Erouslimъ razoriše i gradvь inex *s* | |
| 105: | *l* voe ix izъbiše | |
| 106: | a | |
| xoru ix opustiše | In Odessa ed., the Persian king somehow survives: i gori opustyše. i vъse xori. i *gı* cari svenь pěr'skago cra | |
| 107: | I vide Aleѯandrъ crъ čto se sъtvori zla za ednu ženu | Not in Odessa ed. |
| 108: | izъ mčъ svoi otsě glavu Igulidě crci | |
| 109: | a sam skoči vъ more | |
| 110: | i udavi se tou | |
| 111: | našemu slva vъ věki |