667 Veles edition - Alexander
source

1: [...] pače v(s)ego světa
2: poneže esmь takovoju videlь vь sně
3: da ašte gde znaeši pověždь mnʺ da ašte 'so if' ? The "da" seems redundant. It could reflect a foreign (Greek) syntax, or the non-CS conjunction ta 'and, thus'.
4: togda i magdona izvědoše emu.
5: i videvь ju. i poznavь ju. i rče
6: vь istinu takovoju vь sně videxь.
7: i peetь ju
8: i wtvde ju. vь veliku sarakineju
9: Aleѯandrь raste vь domu wca svoego.
10: i bys
ratnikь prěd vsemi ezikiʺ. i crь vsem Odessa: ratnikь krěp'kь
ezikwm. Odessa: elinomь 'of Greeks/pagans'
11: i bešeʺ krasota: ego velïa zělo. Odessa: beše bo lěpota - Conjunctions i and bo seem to be interchangeable.
12: i rče vlьxvwm svoim.
13: ašte mi izьwbrěštet(e) ženu
lěpu. i mudru pače vsěx. veliko. to azь t̶o̶ vam. Odessa: lěp'ša i mudreiša vъsego světa
dobro učinu. Odessa: vělïka dobra sьtvoru
14: i vlьxvi že wbidoše
vsu zemlu. Odessa: vsju zemlu vlьšьstvom
15: i wbrětoše. ženu
Odessa: vъ mirei ou sïona cra
more Siwna cra, crcu. imušti crca veliku kra(sotu) zělo. Possibly a jā-stem dat/loc.sg (Morea > *Moreě). Morea - Latin name of Peloponese.
16: ime ei běše igulida
17: i pridoše. kь Aleѯandru
18: i povědašeʺ emu.
19: togda pakyʺ
rče vlьxvwm svoim. Odessa: rče vlьxvom svoim: sьberete me jako vъ sně sь neju da vimь drug druga. vlьxvi vlьxovьstvomь svoim sьbiraxu ix kata nošti
20: i ljubiš(e) se za *v* lět Odessa: za *v* lět (Conev transcribes *k* '20')
toliko veliko kat nošti Odessa: i toliko ljublexu se eliko želěxu kь večeru byti
21: eliko vь dni želaxu več(e)rou byt(i)
22: da jako vь sně zgov(o)raxu se. aleѯandrь sьtvori se. jako ednь wt kupecьʺ. The meetings with Alexander in dreams prior to his coming to Paleopol were omitted in Veles ed., thus making this passage somewhat unclear in the narrative.
Odessa: jako vъ sne sgovarasta+ se tako vъ dny tvoraxu. aleѯan'drь sъtvori se jako edinь koup'cь (no da)
23: i pride sь korabmì vь palewpol. kь siwnu cru.
nosešte mngo imènïa. The n.sg form nosešte is also seen in Petersburg and Adžar, Odessa has f.sg noseštïi.
24: i darova siwna cra. po wbïčajú bivajušté.
25: i siwnь crь tog darová. Odessa: i sïon' crь togo daruva
26: i
sьtvorista sé brat(ja). CS pl.aor: 1. -xově, 2. -sta, 3. -ste (Lunt 2001:102). 3dl.aor -sta (also attested in Kiev d.) likely reflects an analogical levelling preceding the loss of distinctive dual.
27: gulida crca. po wbičajú bivajušté. sь aleѯandrwm. vь sně Odessa: i giluda crca vъsegda sь aleѯan'dromь bešě vъ taine. egda xoteše aleѯan'drь sïwna cra gostity. wna tu sedeše sь aleѯan'dromъ
28: da egda gostesta se ona sěd(ě)še pri alѯandrwm
29: Siwnu se mněše. jako aleѯandrova žena ees.
30: da egda ōxoždaše siʺ vь dwm glaše kь crci Odessa: i paky ona otxoždaše vъ dom svoi. glaše crь sïon giludje
31: w velïe čjúdó w sem Odessa: o vělïe čjud
32: Sïa žena u sego kopca. veliku prilikou imat kь nemu. Does not really make sense in the narrative. The original is likely better reflected in Odessa ed.: ou sego kup'ca žena jest velïku tvoju priliku nosïtь
33: togda igulida gněvaš(e) se i̶a̶
34: i glaše.
35: počto men prilagaeši k tomu
36: da ašte takova esmь.
37: da i ti priličen esi kь tomu kupcu
38: wnь paki zoveše aleѯandra na gostí.
39: i wna tu be
40: i tako tvorestá za *ź* mscь. Odessa: i tako tvoreše vъsegda za *ź* mscь
41: kogda u tog. i wb(r)ětaš(e) se An unclear part, weirdly translated also in Odessa (i ou togo i ou togo wbretaše+ s(ę). i vъ ina ruxa prěměnjaše+ sę).
42: aleѯandrь vь ina ruxa prěmenajušt(e) se. Possibly it goes back to a more complex sentence, as prěmenajušte is formally a participle (Odessa has prěměnjaše), but the previous sentence does not make sense much more.
43: imeše bo aleѯandrь vь korabyʺ mantïjú sь zlatwm i bisrwm i kamenïem ukrašenuju The section is not attested in Odessa. Likely taken from the story of Solomon on Cyprus (cf. Mazon 1942:35).
44: čjuvše bo igulida (ja)ko prodavat aleѯandrь mantijú
45: siwn crь izьvьn grda. izšьlь beše
46: igulida crca. vьstavši sь malo
rabmi. i prišьd vь korabь. i vide mentïjú The pl.inst form differs in Veles and Odessa versions. Veles prefers -mi, which goes back to OCS u-stem ending -ъmi, while Odessa prefers -i (although it also has e.g. korabmi). This would be a regular reflex of OCS o/jo-stem ending -y, but it also may reflect a generalized pl.nom ending.
47: aleѯandrь povle
48: i vьzdigoše větrila korabou
49: i un(e)se igulidu crcu
50: i privde ju vь velki gradь troanь.
51: togda gradь potres(e) se zělo.
52: amor crь rče wtcь eg
53: vь istinu sьbisь se snь moi.
iž(e) videx glavnu wgnu. Maybe shortens ideže 'where'? Or vъ nemže could be expected. Possibly Odessa ed. is closer to the original: sьvrьši+ se sьnь moi eže videx prěžde
54: si(m)wnь crь wsta vь pečali. i vь porugani velicěm. Written симѡнь, the м seems to be struck.
55: i pusti. kь jugu cru bratu svoemu vь vsanь gradь.
56: i
juga crь posla. kь svoim šurevem. vь xanwnь. i vь xalьdejú i vь mestopotameju. i vь persisь. i vь tarsisь The form resembles the use of short article in some modern dialects, e.g. diakona 'the Deacon'. It is possible that in the original Sion indeed sent his brother to Canaan to collect his brothers in law, but the following word is not congruent with it anyway. Also Odessa and other versions have a sg.nom (i.e. iogь posla) here.
57: mesopotamьsti že crïe (xalde)isci. i tarsïdsti. i xanawnsti i sьbraš(e) se vsěx cry *dı*
58: i pridoše kь siwnou crou.
na velki gradь troanь. Odessa: na aleѯan'dra cra i na grad vělïky tradь
59: i wbьsedošé égo
60: i
rьvaše za *zı* lět. Odessa: ratovaše ego
61: ne imexu čto sьtvorti emu. sь množьstvom polema.
62: i bše vь nix někyʺ moužь imenem pamidá pekrni. ïjuga cra●
63: i sьtvoryʺ
zarь igrati. Odessa: zatrïky
64: da egda vsi voé nauči i zarь grati. toi že i tavlïju sьtvori
jako da w sebe sut a ne w polme. Odessa: jako da srьdce sę bolerě igrajušte
65: i paki pamida
sьkova koná medna velika zělo. Miklosich: sъkovati 'xalkeuein, cudere'
66: i vlěze vь kona medngo siwnь crь i
ju nim *l* voe dobri i xrab(r)i. Written июним (Conev: s nim).
67: a medni konь imatnskyʺ xoždašeʺ.
68: i paky pamida (podkova) vse koni nawpaku
peldami Gr. pelta ?
69: i naredi vse voiski.
70: i sьtvoryʺ tri sta voevodi. velikyx Vatican: i izbra *t* vitezъ xrabryixъ
71: i vь noštyʺ wtidoše.
72: i sьkriš(e) se za gradь.
73: na utrïa padošé. na dalče wt
grda. Veles editor writes grad city usually shortened, i.e. as гра with a д above. The sg.nom is marked with an additional jer after the a, as here, while sg.gen/acc is actually unmarked. This curious orthographic distinction is not reflected in Adžar, which uses the unmarked form both on positions of an expected nom and gen (annotated as Nmsnn there).
74: a medni konь wsta na
wkolь. Miklosich: okolъ 'kyklos, circulus'
75: i povle aleѯandrь vьvesti medngo kona vь gradь
76: da egda približišiš(e) se. kь vratwm gradu togda izide
izь kona medna siwn crь i *l* voé xrabri Odessa: is konja i vьsi voi sь nimь
77: i uetь gradu vrat dondeže i pamida prišьd sь mnogïe voe i sь velikoju voiskoju, Not mentioned in Odessa ed.
78: i prěeše velki gradь trojanь.
79: i razvališe ego gloušte
81: istьštaité do Not in Odessa edition. Miklosich: tъštati 'epeigein, urgere'
wsnovanïe zemlí. A sg.gen would be expected after a do. This is found also in Adžar, other versions have do konca 'until the end'.
82: aleѯandrь že
poe ženu svoju gulidu izьšьd noštïju (iz)ь grda An innovation: CS 3sg.aor would end in a -tъ (as above ou-etь).
83: i beža kь sutanu crou
zetu svoemu vь Both Veles and Odessa call Sultan a "son in law" of Alexander here, which is actually wrong - according to first part, he was his brother in law.
s(ara)kïneju The -ara- is struck and overwritten by the page number.
84: da
(jako) beše gněvь bži na siona cra. Struck, reconstructed by Conev.
85: da eg(d)a vьzvratiš(e) se vь dwm svoi. ni ednь wt nix ne wbrětaše ženi svoe
86: nь tьkmo pusti dmovi. wbrětaxu.
87: Pon(e)že bexu bežale sь rabmi. svoimi.
88: aleѯandrь že vъzdiže Sutana cra
89: i pride
90: porazi ego
91: i razoryʺ velki gradь vasanь Odessa: i razory grad' velikь vь Vьsanь
92: i tex zemlu vьzet sarakininь vь dosanïe sěbé. Odessa: i tex vъzexu zemli sьrakinïi vь dostojanïe
93: takožde i na siwna cra prde vь moreju
94: i poraziʺ ego aleѯandr(ь) Not in Odessa ed.
95: sьmiri sé sь rabmi siwnskmi Odessa: i smïri se aleѯan'drь sь rabi sïon'skimi. eže bexu bežali sь ženami detemi.
96: i bijaxu se rabyʺ sь gspodmi svomi. Not in Odessa ed.
97: aleѯandrь. stoaše vь
elewsě Likely the Oil Mountain in Jerusalem (Mt 26:30)?
98: a sutan vь palewpoli.
99: i toliko bex(u) teškïe rati vь tïe dni e(...)ь Odessa: i tako ratovaše se za *v* msca
100: edinь dnь po tisušta mrьtvecь budeše za
*v* msca na dnь po tisušta. Conev: *k*
101: a ubiše *di* crïe i voe ix. Odessa: i oubiše sıona cra i vъse voi ego
102: i wsta sutan crь i aleѯandrь sь nim lixo po *r* junka.
103: a to vsi izbieni biše.
104: togda bo i erouslimь. razoriše i gradvь inex *s*
105: *l* voé ix izьbiše
106: a
xoru ix wpustišé. In Odessa ed., the Persian king somehow survives: i gori opustyše. i vъse xori. i *gı* cari svenь pěr'skago cra
107: i vide aleѯandrь crь čto se sьtvory zla za ednu ženu, Not in Odessa ed.
108: izь mčь svo(i,) wtsě glavu igulidě crci
109: a s(a)m skoči vь more
110: i udavi sé tou.
111: (na)šemu slva vь věkyʺ