061 slovo ѳeodora kupca 544f
source
| 1: | [===] сло́во ҆ѡ некоего ѳе҆ѡдорà кꙋпцà | Title in Prolog: Slovo o ѳeodorě kupcě, iže vzimlę zlato ou židovina, davъ poručnika obrazъ xr-stovъ, iže na vratěxъ musieju oustroenъ |
| 2: | ꙋзимаше злáто ꙋ едно́го. жидовина | |
| 3: | залогь мꙋ дáва ѳе҆ѡдорь ҆о́бразь хр͒то́вь написань | |
| 4: | Вь грáдь цр҃ь костан͛диновь ҆имаше не́ко́й кꙋпе́ць | Prolog: Vъ konstantině gradě |
| 5: | ҆име мꙋ бе́ше те҆ѡдорь | |
| 6: | богáть | |
| 7: | ҆и ѡтиде(и) по мо́ре сáсь корáбь да си про́дава по́треби́ю | |
| 8: | докарá се нещо | |
| 9: | ҆и пото́пи се корáбь | |
| 10: | ҆и погꙋби све́ свое ҆име́нїе | |
| 11: | па ҆имаше любо́вь сáсь ҆едного жи́дови́на | |
| 12: | ҆и не́мꙋ бе́ше ҆име ҆áврáмь | |
| 13: | ҆и онь бе́ше ҆ꙗ́ко богáть | |
| 14: | прїиде т(о)дорь да мꙋ дадѐ злато | |
| 15: | ҆и мо́леше се ѳе҆ѡдорь жи́дови́нꙋ да мꙋ даде млого | |
| (жльти́ци) да закꙋпꙋва що мꙋ тре́бꙋва | The ending is not clearly visible. | |
| 16: | а жидовинь мꙋ ре́че | |
| 17: | дӑи ми зало́гь да тѝ дарем злáто коли́ко хо́чешь | |
| 18: | ҆á теѡдрь се молеше | |
| 19: | не имамь чл҃вече що да тѝ (да)де́мь | |
| 20: | ҆и поиде си ѳеѡд(р)ь хр͒тиӑнинь да си иде на до́мь сво́й | |
| 21: | ӥ жидови́нь го ҆испрат͛ваше | |
| 22: | ҆и като ҆идехꙋ по ҅ꙋлицꙋ ви́дохꙋ на ҆едни врáта ҆о́бразь хр͒товь напи́сань | |
| 23: | ҆и ре́че жидови́нꙋ | |
| 24: | то́ꙗ е ҆образ на хр͒та бг҃а моего | Prolog: Sei obrazъ xr-sta b-ga moego, vsego čestněiši iměju, i pače života moego: sego postavlęju ti poručnika. |
| 25: | него̀ ҆имамь за свꙋ мою̀ по́мощь до животà моего̀ | |
| 26: | него да ти ҆ѡстáвимь мар͛тꙋра | |
| 27: | ре́че жидови́нь | |
| 28: | ҆áко по́ ҆истинꙋ прáво вер͛вашь хр͒тà да тѝ даде́мь коли́ко хо́щеши злáто | |
| 29: | ҆и врьнá го на свои до́мь | |
| 30: | ҆и дáде́ мꙋ | 1000 Byzantine pounds is equal to 324 kg, which would be worth about € 18.7 million today. In the versions cited by Magdalino, Abraham each time lends only 50 lbs (16.2 kg) of gold - still, an amount worth about a million euro. |
| хи́лꙗ́до литри ѕлáто | Prolog: tysęštu litrъ | |
| 31: | ѳе҆ѡдорь накꙋпꙋва що мꙋ̀ тре́бꙋва | |
| 32: | ҆и ѡтидѐ ꙋ алеѯáньдри́ю грáда | |
| 33: | ҆и све свою потребию какво сакà такà продáде | |
| 34: | ҆и накꙋпꙋва дрꙋ́гꙋ кꙋ́плю | |
| 35: | ҆и врь́нꙋ се пáки вь цр҃игрáдь | |
| 36: | ҆и не можѐ да сти́гне цр҃игрáдь | |
| 37: | ҆и потопи́ се корáбль | |
| 38: | дочꙋ се хабáрь до жидовина че е дош͛ль те́҆ѡдорь | |
| 39: | ҆áли не знáе че се ѐ пото́пиль корáбль | Prolog: ne vědyi ego potoplenia |
| 40: | доидѐ мꙋ на до́мь да сѝ сáка ҆имáне то своѐ | |
| 41: | ҆и нӑиде го че плáче на до́мь сво́и | |
| 42: | ҆и он͛ го попитà | |
| 43: | що плáчешь те҅ѡдоре | |
| 44: | ҆и ѡнь рече | |
| 45: | потопи́ се корáбль | |
| 46: | ҆и погꙋби́хь све то ҆именїе | |
| 47: | ҆á жидови́нь го те́шешѐ да се не ҆ѡскрь́бꙋва но да верꙋ́ва що се ѐ: ҆ѡбре́кль хр͒тꙋ да мꙋ̀ бꙋ́де мар҆тꙋриа; | |
| 48: | ҆и паки пове́де го жидови́нь на до́мь; сво́й | |
| 49: | ҆и даде мꙋ пáки хи́лꙗдо ли́три; злáто | |
| 50: | ҆и приве́де го тáмо нá вратá та каде бе́ше хр͒то́сь ҆испи́сань | |
| 51: | ҆и мартꙋри́ю се́бе ҆ѡстави пáки добрѐ да го замартꙋри́ше | Prolog: togože obraza xr-stova posluxa postavi |
| 52: | ҆и ѡтиде тодрь | |
| 53: | ҆и кꙋпи; смолꙋ̀ | |
| 54: | ҆и ѡтидѐ ꙋ еги́петь | |
| 55: | даде смолꙋ | Prolog: i preměnivъ smolu na olovo, i ottolě ide vo efesъ |
| 56: | ꙋзе ҆о́лово | |
| 57: | ҆и ѿ тамо ѿтиде ҆ꙋ ефесь грáдь | |
| 58: | даде ҆о́лово | |
| 59: | ꙋ́зе ме́дь | Or copper? |
| 60: | ҆и млого спечалѝ ҆имáне | |
| 61: | ҆идеше си | |
| 62: | ҆и рáдваше се | |
| 63: | ҆и пáки не́ можѐ да дости́гне | |
| 64: | рáзби се корáбь | |
| 65: | ҆и погꙋби све що ѐ спечали́ль | |
| 66: | ҆и до҆иде́ си на до́мь сво́й | |
| 67: | седе́ше | |
| 68: | ҆и плáчеше | |
| 69: | ҆á жидови́нь видѐ тодровꙋ пáгꙋбꙋ | |
| 70: | ҆и свое злáто погꙋби | |
| 71: | ҆и зовá го | |
| 72: | ҆и почѐ да мꙋ̀ хоротꙋва | |
| 73: | ҆и рꙋгаѐ на хр͒тà | |
| 74: | ҆и каже тодрꙋ | |
| 75: | видиш ли какво се прел͛стихте вие | |
| 76: | ҆и вер͛вате не сꙋ́щемꙋ бг҃ꙋ | |
| 77: | да ѐ то́ꙗ си́нь бж҃їи бил ти не бѝ тре́ти пꙋть погꙋбиль свое: ҆именїе ҆и мое | |
| 78: | ҆и не би ꙋ тол͛кова гри́жꙋ ꙋпáднꙋль | |
| 79: | ѳеѡдрь плáчеше | |
| 80: | ҆и дꙋ́маше жидови́нꙋ | |
| 81: | не де́й дрꙋ́же | |
| 82: | не хꙋлѝ ҆истинáго бг҃а | |
| 83: | товá е радѝ мо́й гре́хь | |
| 84: | та се тáко слꙋ́чи ме́не | |
| 85: | то́го рáди пригледá ме: мор͛ски талáсь да мѐ ҆ѡбезьче́сти | |
| 86: | но паки ти се мо́лимь | |
| 87: | дай ми ҆ѡще тре́ти пꙋть злáто | |
| 88: | ҆и вер͛вамь | |
| 89: | що сѝ похꙋлиль хр͒та бг҃а моего | |
| 90: | то́й ще пáки ме́не да помо́гне | |
| 91: | са͒ мо́и пре́битль́кь хочем све твоѐ ҆име́нїе да поврь́немь | Prolog: i vse tvoe s pribytkomъ vozvraštu ti |
| 92: | ҆á жидови́нь мꙋ дáде ҆и трети пꙋть хилꙗ́до литри злáто | |
| 93: | ҆и приве́де го при то҆ꙗ́ ҆обрáзь ҆ис͒ь хр͒то́вь щото̀ бе́ше пи́сань на вратá та | Prolog: i privede ego kъ tomuže obrazu ii-sъ xr-stovu, iže nad' vraty |
| 94: | ҆и ре́че жидови́нь | Prolog: i glagola: |
| 95: | на ҆ѡбрáзо гле́да | |
| 96: | ҆и дꙋма | |
| 97: | те́бе сьга ве́р͛наго мар͛тꙋри́ю; при́е́мамь | Prolog: tebe oubo i nyně posluxa i poručnika priimaju |
| 98: | та ҆áко си́нь бж҃їи бꙋ́дешь зачꙋ́ваи ѳе҆ѡдора ҆и мое ҆имане що ѿводи сáсь не́го | Prolog: da ašte s-nъ esi b-žii, spasi ego, i moe sъ nimъ |
| 99: | та ҆и ꙗ́ да тѐ повер͛вамь | Prolog: da i azъ věrju |
| 100: | ҆áко ли не да сѐ не ль́сти ко́й гле́да ꙋ те́бе ҆и да тѐ верꙋ́ва | Prolog: ašte li ni, da ne lьstęt+sę věrujuštii vъ tę |
| 101: | ꙋзе теѡдрь злáто | |
| 102: | ҆и кꙋпи све́кꙋ по́треби́ю | |
| 103: | ҆и ҆ѡти́дѐ ꙋ калáврию грáда | |
| 104: | тáмо кꙋ́пи пшени́цꙋ | |
| 105: | ҆и ѡтиде ꙋ | |
| гꙋньдáлию грáда | Prolog: vъ gundaly | |
| 106: | тáмо нáйде мꙋщерию по ҆единꙋ злáтницꙋ реше́то | Prolog: i obrěte tamo po zlaticě rešeto |
| 107: | продáде пшени́цꙋ | |
| 108: | ҆и кꙋпи по сре́бреник ме́рꙋ вино̀ | |
| 109: | ҆и ҆ѡтиде ꙋ вели́ки грáдь ҆аньтио́хїю | |
| 110: | продаде тꙋю ме́рꙋ вино̀ по злáтникꙋ | |
| 111: | ҆и сьбра | |
| чети́ри хи́лꙗди литри злáто | About 1296 kg worth about € 75M today. | |
| 112: | ҆и наложи злáто ꙋ ков͛чегь | |
| 113: | ҆и написà те́скере | |
| 114: | ҆етѐ ҆ꙗ́ теѡдорь хр͒тианинь прáтимь моемꙋ бл҃годáтелю ҆áврамꙋ ҆иꙋде҅ꙗнинꙋ четири хи́лꙗди ли́три злáто ꙋ ков͛чегь | |
| 115: | ҆и мо҆емꙋ мар͛тꙋрию хр͒тꙋ моли́твꙋ сотвàрáемь товà злáто ꙋ тво́й рꙋ́це да вложи | |
| 116: | ҆и нáложи го ꙋ ков͛чегь | |
| 117: | ҆и запечатѝ го | |
| 118: | ҆и зане́се ко́вчегь | |
| 119: | ҆и фрьли́ го ꙋ море́ то | |
| 120: | ҆и рече | |
| 121: | гд͒и їис҃е хр͒те бж҃е мо́й ҆ꙗ́ се на те́бе нáдамь | |
| 122: | запрати́хь по море ковчегь са͒ злáто | |
| 123: | ти гд͒и принеси́ го ꙋ цáригрáдь | |
| 124: | ҆и дáи го мо҆емꙋ зáймодав͛цꙋ | |
| 125: | ҆и сададе́ се вет͛рь голе́мь бꙋ́ра стрáшна ꙋ мо́ре | |
| 126: | ҆и подь бре́гове сто́ехꙋ корáбли ꙋ цáригрáдь | |
| 127: | ҆и разби́вахꙋ се ѿ бꙋ́ини ҆и стрáшни талáсе | |
| 128: | ҆и сьвь народь ҆изь; грáдь ҆излезе на крáй мо́ре да гле́даю мо́ре какво́ се страшно ҆и мꙋтно разни́шáло | |
| 129: | ҆излезе ҆и ҆ѡ́нꙗ жидови́нь да види каквá би та҆ꙗ́ чꙋдесà по мо́ре | |
| 130: | ҆и станꙋ на бре́гь | |
| 131: | ҆и постоꙗ̀ мал͛ко | |
| 132: | ҆и напрегнꙋ се ҆еди́нь ҆ꙗ́ко голе́мь талась | |
| 133: | ҆и прикара ковчегь сáсь злáто при но́зе жи́дови́нꙋ | |
| 134: | ҆и ҆ѡнь го ꙋзе | |
| 135: | ҆и занесе го на до́мь сво́й | |
| 136: | ҆и ҆ѡтво́ри ков͛чегь | |
| 137: | ҆и нáйде врьзь злато то те́скере що бе́ше писаль теодорь жидови́нꙋ | |
| 138: | ҆и дрꙋго ѡзго́рь приписано ҆евре́иски | |
| 139: | ҆е́те ҆áзь їис҃ь хр͒то́сь ѿ ѳеѡдра хр͒тиӑнина принесох͛ ти злато по сре́дь море сáсь талась | |
| 140: | те́бе вь рꙋце вложи́хь да нѐ хꙋ́лишь ме́не їꙋдеꙗнїне | |
| 141: | що бе́ше теѡдрь порꙋ́чиль сврьши се | |
| 142: | ве́рꙋ фане́те | Prolog: i věru imi mi vo+istinnu. |
| 143: | во ҆истинꙋ е͒ тако | |
| 144: | ҆и после до́йде ѳеѡдрь здрáвь сáсь мло́го ҆имане | |
| 145: | ҆и бе́ше кꙋпиль дари мло́го да покло́ни жидови́нꙋ | Prolog: Vzemъ že dary mnogi, i ide kъ židovinu. |
| 146: | ҆и жидови́нь ꙋзе дари | |
| 147: | ҆и пита го за злато що мꙋ́ е займиль | |
| 148: | рече мꙋ ѳеодорь | |
| 149: | ве́рꙋи ме | |
| 150: | ҆ꙗ́ смь ти допрати́ль злато по хр͒та мар͛тꙋри́ю моего | |
| 151: | ҆и дал͛ ти го е | |
| 152: | ҆и имаш͛ го ꙋ домь тво́й | |
| 153: | жидовин͛ го ҆испитꙋва | |
| 154: | ҆и ре́че | |
| 155: | не с͛мь ни́ ѿ кого̀ ꙋзе́ль | |
| 156: | тоги́ва ѳе҆ѡдорь продꙋма | |
| 157: | ҆ꙗ́ сась те́бе никаква дꙋма не́ мамь | |
| 158: | ҆áко не сѝ ꙋзель ков͛чегь сáсь че́тири: хи́лꙗди литри злáто ҆ꙗ́ знае́мь какво̀ ҆и те́скере сáсь мою̀ рꙋ́кꙋ писáхь | |
| 159: | ҆и ѡсзго́рь злато тꙋрихь ꙋ ков͛чегь | |
| 160: | запечàтихь | |
| 161: | ҆и морꙋ го предáдохь ҆и моемꙋ; хр͒тꙋ ҆и тво́емꙋ порꙋчникꙋ да ти́ гѡ вло́жи ꙋ тво́й рꙋ́це | |
| 162: | ҆áко не сѝ ꙋзе́ль сь́га по́йди сáсь ме́не при ҆образꙋ х҃рїсто́вꙋ | |
| 163: | закльни́ ми се | Prolog: i kleni mi sę aki ne priimъ |
| 164: | пáки не прїимамь | |
| 165: | жидови́нь се ҆ꙋ́боꙗ | |
| 166: | ҆изне́се писмо̀ що е било ꙋ ков͛чегь | |
| 167: | ҆и ре́че | |
| 168: | тодре познаваш ли товà писмо̀ | |
| 169: | ҆и виде тодрь своѐ писмо | |
| 170: | ҆и позна го | |
| 171: | ҆á дрꙋго ѡзго́рь при́писано евре́йски кáже | |
| 172: | сь́гь ꙋзми своѐ | |
| 173: | ї иꙋдеанїне не хꙋли ме́не | |
| 174: | ҆и коги ви́дохꙋ товá пи́смо ꙋдиви́хꙋ се | |
| 175: | ҆и рекохꙋ си междꙋ се́бе | |
| 176: | фáла бг҃ꙋ | |
| 177: | товà сáмь хр͒тось приписа за знаменїе | |
| 178: | ҆и прославихꙋ бг҃а | |
| 179: | ҆и по тà̉ꙗ преслáвнаꙗ чꙋдесà верꙋва ҆и жидови́нь во хр͒та | |
| 180: | ҆и покр͒ти (с)е͒ ҆и онь ҆и с͛ьвь домь́ неговь .:. | |
| 181: | вь слáвꙋ хр͒тꙋ бг҃ꙋ нашемꙋ все́гда ни́нꙗ ҆и присно ҆и во ве́ки | |
| 182: | ам [===] |